Suça sürüklenen çocukları tartışmaya açan AKP iktidarının, çocukların yetişkin gibi yargılanması ve müebbet hapis cezası alabilmesini öngören düzenlemesine karşı tepkiler sürüyor. Suça sürüklenen çocuklara ilişkin AKP Grup Başkanlığı’nın hazırladığı yasa teklifi dün Meclis’te görüşülürken tasarıda dikkat çekici maddeler yer aldı.

Yasa teklifinde hükümlü çocukların bulunduğu çocuk eğitim evine dair düzenlemeye gidilmesi planlandı. Buna göre hükümlü çocukların doğrudan eğitim evine gitmesi uygulamasına son verilerek, önce kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilmesi öngörüldü.

Ardından “iyi halli” olduklarının değerlendirilmesi halinde açık cezaevi statüsündeki çocuk eğitim evlerine geçişleri yapılacak. Ancak burada dikkat çeken bir diğer değişiklik teklifi ise çocukların “iyi halli” olup olmadıklarını denetleyecek kurumun Cezaevi İdari ve Gözlem Kurulu (İGK) olması oldu.

Yetişkin cezaevlerinde tutsakların infaz sürelerini “keyfi gerekçelerle” erteleyen İGK’nin çocuk cezaevlerine getirilmesi teklifi ise tepki çekti.

Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nün verilerine göre 1 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla ülkede toplamda 9 Çocuk ve Gençlik Tipi Cezaevi ve 5 çocuk eğitim evi bulunuyor. Ayrıca yine temmuz ayı itibarıyla cezaevlerinde toplamda 4 bin 593 çocuk bulunurken bunların 195’ini kız çocukları oluşturuyor. Ülkedeki tutuklu çocuk sayısının hükümlü çocuk sayısının yaklaşık 2,5 katı olduğuna dikkat çeken Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği’nden (CİSST) Hapiste Çocuk Teması Uzmanı Cansu Şekerci, teklif ile onarıcı adaletin terk edileceğine dikkat çekti.

Öte yandan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Göktaş, yaptığı açıklamada "amaçlarının çocuklara daha çok cezalandırmak olmadığını" iddia etti. Göktaş, "Amacımız suça sürüklenmeden önceki riskleri olduğu andan itibaren minimize etmek, ortadan kaldırmak" dedi.

ÇOCUĞU ASIL SORUMLU KILACAK

Şekerci, “İdare ve gözlem kurullarına verilen bu iyi hal değerlendirmesi, objektiflikten ve hukuki güvenilirlikten uzak sonuçların doğmasına zemin hazırlamaktadır. Üstelik çoğu çocuk, yargılamada zorunlu müdafilerle temsil edilmesi nedeniyle cezaları kesinleştikten sonra müdafinin de görevi sona erer. Bağımsız izleme ve destek mekanizmalarının dahil olamadığı bu sistemde, artık infaz sisteminde karşılaştığı kararlar ve yaptırımlar esnasında çocuğun hukuki yardımdan faydalanabilmesi ve etkili çözüm yollarına ulaşabilmesi neredeyse imkânsızdır.

Dolayısıyla yetişkin infaz sisteminde çokça tartışılan idare ve gözlem kurulları, çocuk ceza adaletinde katmanlı olarak sorun teşkil etmektedir” dedi. Bağımsız denetimden uzak çocuk cezaevlerinin çocuğun toplumla entegrasyonu ve suçla yeniden ilişkilenmesi ile mücadelede asıl engel olduğunu belirten Şekerci, “Bu değişiklik teklifi ile birlikte idare ve gözlem kurullarının iyi hal değerlendirmesi, sistemi görmezden gelerek çocuğu asıl sorumlu kılmaktadır” ifadelerini kullandı.

Şekerci, hükümlü çocukların önce kapalı cezaevine gönderilmesinin öngörülmesini çocuk adalet sisteminde daha ağır koşulların ana uygulama olmasına meşruiyet kazandıracağını belirtti.

Şekerci şöyle konuştu: “Zaten disiplin cezaları ve çok sayıda dosyaları olması sebebi ile azımsanmayacak sayıdaki hükümlü çocuk, hâlihazırda kapalı hapishanelerdedir. Onarıcı adalet için bu durumun bir sorun olarak görülüp çözüm aranması gerekirken bu değişiklik, daha ağır şartlarda hapsedilmeye ve kapalı hapishanelere bir meşruiyet kazandırır.”