İnsan hakları savunucuları ve kuruluşları, İran’da 2026 yılının ilk yarısında kadınlara yönelik artan hak ihlallerini, yargı baskısını ve katliamları içeren kapsamlı bir hak ihlalleri raporu yayımladı.

Raporda, uygulanan politikaların kadınların kamusal alandaki varlığını ve hak arayışlarını engellemeye yönelik sistematik birer baskı aracı olduğu vurgulandı.

Yargı kıskacı: İdamlar, kırbaç ve yüzlerce yıl hapis cezası

Yayımlanan rapora göre, adil yargılanma süreçlerinin işletilmediği Doğu Azerbaycan, İsfahan, Kazvin, Zencan ve Erdebil’deki cezaevlerinde yılın ilk 6 ayında en az 9 kadın idam edildi.

Yargı baskısının hedefinde olan kadın aktivistlerin bilançosu ise şöyle aktarıldı:

Savaş ve sansür gölgesinde 5 binden fazla gözaltı

İran, İsrail ve ABD arasında yaşanan askeri gerilimler ile internet kısıtlamalarına rağmen, yılın ilk yarısında 5 binden fazla kadının gözaltına alındığı kaydedildi. Yoğun güvenlik ablukası nedeniyle bu kadınlardan yalnızca 368’inin kimliği doğrulanabildi. Kimliği tespit edilenler arasında 70 Kürt, 50 Lor, 29 Bahai, 19 Gilek, 12 Beluc, 11 Azeri kadın ile 6 üniversite öğrencisi, 3 öğretmen ve en az 23 kız çocuğu bulunuyor.

En az 45 kadın yakınlarındaki erkekler tarafından katledildi

Raporda, İran genelinde yılın ilk altı ayında en az 45 kadının katledildiği belgelendi. Kadın katliamlarının faillerinin büyük bölümünün eş, eski eş, baba, kardeş gibi en yakınlarındaki erkekler olduğu belirtilerek şiddetin yapısal boyutuna dikkat çekildi:

Protestolarda devlet kaynaklı kadın ölümleri

Raporda, ülkedeki protestolar sırasında rejim güçlerinin doğrudan hedef alması sonucu yaşanan ölümler “devlet kaynaklı ölüm” olarak tanımlandı.

Eski dini liderin ölümünün ardından sokaklara çıkan Ahu Kalenderi ve Faize Afşari kolluk kuvvetlerinin ateş açması sonucu yaşamını yitirdi.

Ocak ayındaki protestolarda ise rejim güçlerinin müdahalesiyle en az 250 kadın hayatını kaybetti. Hayatını kaybedenlerin 206’sının kimliği tespit edilirken, aralarında 25 kız çocuğunun, 22 üniversite öğrencisinin, 2 öğretmenin ve 7 sağlık çalışanının olduğu bildirildi.

Hak savunucuları, raporda yer alan verilerin buz dağının yalnızca görünen kısmı olduğunu belirterek, kadınlara yönelik gözaltı, ağır cezalar ve sistematik şiddetin organize bir politikanın ürünü olduğunu vurguladı. İnsan hakları örgütleri, uluslararası mekanizmaları İran’da derinleşen bu kadın kırımı ve hak ihlallerine karşı acilen somut ve etkin adımlar atmaya çağırdı. (MA)