ABD’nin saldırılarıyla yeniden başlayan savaş yaklaşık iki haftadır kesintisiz şekilde sürerken çatışmalar Ortadoğu’ya yayılıyor. ABD Başkanı Donald Trump “İran’ın askeri kapasitesini yok ettiklerini” iddia etse de Tahran misilleme saldırılarıyla bölgedeki Amerikan hedeflerini vurmaya devam ediyor.

Son olarak İran Devrim Muhafızları, Ürdün’deki çeşitli Amerikan askeri unsurlarını “imha ettiklerini” öne sürdü. İran devlet televizyonunda yayımlanan Devrim Muhafızları açıklamasına göre, ABD’nin gelişmiş hava savunma sistemi THAAD’a ait bir radar, bir Patriot sistemi ve bir helikopter hangarı başarıyla vuruldu.

İran ayrıca Kuveyt’te de ABD ordusuna ait çok sayıda noktayı hedef aldıklarını bildirdi. Bu ülkedeki bir su arıtma tesisi de İran saldırılarına hedef oldu.

Bu arada İran Sağlık Bakanlığı, ABD’nin saldırılara yeniden başlamasından bu yana 53 sivilin öldüğünü, 592 kişinin de yaralandığını açıkladı. ABD ise 18 asker kaybetti, 450’den fazla asker de yaralandı.

BABÜLMENDEP KAPANIR MI?

Çatışmaya Yemen’deki İran destekli Husilerin de dahil olmasıyla tüm Ortadoğu diken üstünde. Husi militanlar, iki Suudi petrol tankerini vurduklarını açıkladı. Husilerin saldırıları nedeniyle dün de beş tanker rotasını değiştirmek zorunda kalmıştı. Bu gelişme, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasının ardından küresel petrol arzı açısından ikinci bir dar boğaz tehlikesine işaret ediyor. İran, Arap Yarımadası’nın doğusundaki Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatmışken, Husilerin kontrolündeki Yemen kıyıları ise Yarımada’nın batısındaki Babülmendep Boğazı’na hâkim bir noktada yer alıyor. Hürmüz gibi Babülmendep de petrol ticareti için önemli bir geçiş noktası. Suudi Arabistan, Hürmüz’den kaçınmak için petrol ticaretini Babülmendep’e yönlendirmişti. Çatışmaların seyrine dair artan endişelerle birlikte Brent petrolün varil fiyatı bugün yüzde 1,5 artışla 86 dolardan işlem görüyor.

Dünya Bankası Baş Ekonomisti İndermit Gill, ABD ile İran arasındaki savaşın bir müddet daha devam etmesi halinde, küresel ekonominin ciddi bir krize girebileceği uyarısında bulundu. Gill, Reuters haber ajansına verdiği röportajda savaşın devam etmesi halinde küresel büyümenin yüzde 1,3’e kadar düşebileceğini ifade etti. Çatışmanın yarım yıl veya daha uzun sürmesi halinde enflasyon oranının yüzde 4,5’e yükselebileceğini belirten Gill, bunun sonucunda faiz oranlarının da artacağı öngörüsünü dile getirdi.

İKİNCİL ETKİLER UYARISI

Gill’e göre uzun süreli bir çatışma ve bölgedeki petrol altyapısına verilecek hasar, gıda güvenliğini de ağır tehdit edebilir. Ayrıca gübre ve tarım için önemli olan diğer ürünlerin tedariki de kesintiye uğrayabilir. Bu durumun yaşanması halinde de, daha yüksek faiz oranlarına yol açan ikincil etkilerin yaşanabileceğini vurgulayan Gill, özellikle koronavirüs pandemisinden henüz toparlanamamış yoksul ülkelerin bu durumdan daha fazla etkileneceğini dile getiriyor.

Baş Ekonomist Gill’e göre, yüksek borçlu ülkeler artan kredi maliyetlerinden zarar görecek. Borç yükünü “Yavaş ilerleyen ve bir felakete doğru giden bir tren”e benzeten Gill, şu anda düşük ve orta gelirli ülkelerin yüzde 40’ının borç krizinden etkilendiğini veya ciddi risk altında olduğunu belirtti.