İran’da 40 günlük savaş bitse de herkesin ortak kaygısı İsrail-ABD’ye güven olmayacağı, tetikte olunması ve her an her şeyin olabileceği yönünde. Müzakereler ağır aksak sürerken kırılgan anlaşmanın çökme ihtimali bu düşünceyi pekiştiriyor. Pakistan arabuluculuğundaki müzakereler pamuk ipliğine bağlı, İranlılar savaşın durmasından memnun ancak savaş ihtimalinin varlığı derin bir endişe nedeni.

Tahran her zamanki gibi vakur bir sessizlik içerisinde. Tüm ülke İsrail-ABD’nin 40 günlük savaşının ilk gününde öldürülen dini lider Ayetullah Ali Hamaney’in bir haftalık cenaze merasimlerine kilitlenirken gözler Tahran’da. Cuma günkü yabancı devlet temsilcilerinin de katıldığı resmi protokol törenlerinin ardından başkent Tahran’da beklenen üç günlük halk törenlerinin ilki başladı.

'REHBER'E GİDİYORLAR

İmam Humeyni Musallası’nda mahşeri bir kalabalık var. Sabahın erken saatlerinde kitlelerin ziyaretine açılan tören alanına güvenlik eskortları eşliğinde giriyoruz. Havada matem ve öfke var. Sokaklar, caddeler, binaların dış cepheleri her yer Humeyni posterleri, yas ve intikam bayraklarıyla donatılmış halde. Kapsamlı hazırlığın izleri her ayrıntıda görülebiliyor.

Kavurucu sıcağa rağmen alandaki kalabalığa her dakika yenileri ekleniyor. Genç yaşlı, kadın erkek yediden yetmişe İranlılar akın akın “rehber” Humeyni’nin naaşının tutulduğu “musalla”ya geliyor. Bir saniyeliğine de olsa cenazeyi görmek isteyenlerin ısrarlı tutumu nedeniyle büyük bir izdiham oluşuyor. Bu durum sabahın erken saatlerinden akşama kadar benzer şekilde devam ediyor. Alana giden trafiğe kapatılan geniş caddede karşılıklı olarak ücretsiz sular, şerbetler, kavun, salatalık gibi meyve-sebze dağıtılıyor. Güzergâh boyunca halkı serinletmek amacıyla büyük su püskürten araçlar kurulmuş. Kesintisiz şekilde havaya, insanların üstüne su püskürtülüyor.

Geceleri ise savaşın başladığı günden bu yana devam eden kitlesel buluşmalar yapılıyor.

MEYDANLARDA DİRENİŞ VAR!

Bunların en büyüğü İnkılap Meydanı’nda gerçekleştiriliyor. Marşlar, şarkılar, dua ve vaazlarla Amerikan emperyalizmi ve İsrail siyonizmi protesto ediliyor. Alanda İran bayraklarının yanında “direniş ekseni” bayrak ve flamaları özellikle de Hizbullah bayrağı oldukça fazla. Hizbullah’a destek, minnet ve de dayanışmanın bir göstergesi. Siyah “yas” bayrakları ve kırmızı “intikam” bayrakları aynı ellerde yükseliyor. İnkılap Meydanı'na törenlerin ilk günü Hamaney’in yıkıntılar arasında çıkan sıkılı sol elinin heykeli dikilmiş, birlik ve direniş mesajı veriyor.

On yıllar süren Amerikan yaptırımları ve sonrasında gelen 12 gün ve 40 gün savaşları krizdeki ekonomiyi derinleştirmiş. 28 Şubat savaşı öncesi Tahran’da başlayan ve ülke geneline yayılan esnaf protestoları savaşla birlikte dursa da işler iyice kötüye gitmiş durumda. Savaş sonrası günlerin etkisiyle şimdilik huzursuzluk dışa vurmasa da bir süre sonra kendisini dışa vuracaktır. Ekonomi kötü, hükümete büyük tepki var. Yönetimin ekonomiyi iyi götüremediği görüşü yaygın. İranlı gazetecilere göre müzakerelerde bahsi geçen 300 milyar dolar gelmezse sıkıntı büyür, halkın öfkesi artar. Kuraklık da mevcut ekonomik, sosyal sıkıntılara yenilerini ekliyor.

HAYAT AKŞAMLARI AKIYOR

İran’da hayat akşamları akıyor, tüm Ortadoğu ülkelerinde olduğu gibi. Sıcaklar nedeniyle gündüzleri boş olan sokak ve parklar akşam olunca kalabalıklaşıyor. On iki milyonluk kentte park ve bahçelerin fazlalığı dikkat çekici. İnsanlar genci yaşlısıyla parklarda geç saatlere kadar zaman geçiriyor. Sokaklarda, meydanlarda başı açık, başörtüsü takmayan kadınların sayısı oldukça fazla. Bu durum kadınların yıllara yayılan mücadelesinin eseri.