Brezilya merkezli savunma yayını TecnoDefesa, Baykar tarafından geliştirilen Bayraktar TB3 insansız hava aracının, Brezilya Donanması’nın gelecekteki deniz taarruz konseptinde önemli bir rol üstlenebileceğini değerlendirdi. Haberde, hizmet ömrünün sonuna yaklaşan A-4 Skyhawk savaş uçaklarının oluşturacağı kabiliyet boşluğunun, yeni nesil insansız hava sistemleriyle giderilebileceği ifade edildi.

Deniz harp konsepti, Soğuk Savaş döneminde gemisavar füzelerinin kullanılmaya başlanmasından bu yana en kapsamlı dönüşüm sürecini yaşıyor. Son yıllarda yaşanan çatışmalar, savaş gemileri, denizaltılar ve insanlı hava araçlarının uzun yıllar boyunca belirleyici olduğu deniz harekâtlarında artık insansız hava sistemlerinin giderek daha önemli bir rol üstlendiğini ortaya koyuyor.

Rusya-Ukrayna Savaşı, insansız sistemlerin kuvvet dengesi üzerindeki etkisini somut biçimde gözler önüne serdi. Haberde yer alan bilgilere göre Ukrayna, Hazar ve Karadeniz’de hava araçlarını kullanarak Rus gemilerini tespit etti, takip etti ve hedef aldı. Böylece, donanmaya sahip olmamasına rağmen istihbarat, elektronik harp ve insansız sistemlerin entegrasyonu sayesinde Rus Karadeniz Filosu üzerinde önemli bir baskı oluşturdu.

Ayrıca Ukrayna’nın gerçekleştirdiği uzun menzilli saldırılar, insansız hava araçlarının üslerinden yüzlerce kilometre uzaklıktaki stratejik hedeflere ulaşabildiğini gösterdi. Bu gelişme, keşif, gözetleme ve taarruz faaliyetlerinde mesafenin artık önceki kadar belirleyici bir unsur olmadığını ortaya koyuyor.

Deniz taarruz havacılığı açısından dikkat çeken bir diğer gelişme ise Şubat 2026’da düzenlenen NATO Steadfast Dart 2026 tatbikatı oldu. Tatbikatta Türk yapımı Bayraktar TB3 insansız hava araçlarının TCG Anadolu (L-400) amfibi hücum gemisinden icra ettiği faaliyetlerin, “drone taşıyıcı” konseptinin klasik uçak gemilerine alternatif olabileceğini gösterdiği ifade ediliyor.

Haberde, bu yaklaşımın görev kuvvetlerine ufuk ötesinde durum farkındalığı sağlayabileceği, uzun menzilli gemisavar füzelere hedef tespiti yapabileceği, elektronik harp görevleri icra edebileceği ve hassas deniz taarruzları gerçekleştirebileceği, tüm bunların insanlı hava araçlarını ve mürettebatlarını riske atmadan yapılabileceği belirtiliyor. Brezilya Donanması için kritik bir alternatif Brezilya açısından değerlendirildiğinde ise 5,7 milyon kilometrekareyi aşan “Mavi Amazon” olarak adlandırılan deniz yetki alanının korunmasının büyük önem taşıdığı vurgulanıyor. Bu bölgede petrol platformları, stratejik ticaret yolları, denizaltı haberleşme kabloları ve önemli doğal kaynaklar bulunuyor. Bu nedenle yalnızca deniz platformlarının böylesine geniş bir alanın kontrolü için yeterli olmadığı ifade ediliyor.

Brezilya Donanması’nın sabit ve döner kanatlı hava araçlarını uzun yıllardır kullandığı belirtilirken, AF-1 Falcão olarak adlandırılan McDonnell Douglas A-4KU Skyhawk uçaklarının en geç 2030 yılında operasyonel ömürlerini tamamlamasının beklendiği aktarılıyor. Bu durumun, Brezilya’nın deniz av-bombardıman doktrinini sürdüren Birinci Önleme ve Taarruz Filosu’nun geleceği açısından belirsizlik oluşturduğu ifade ediliyor.

Haberde, bu kabiliyetin tamamen kaybedilmesi durumunda deniz taarruz görevlerinde insansız hava sistemlerinin kullanılmasının, mevcut operasyonel bilgi birikiminin korunmasına katkı sağlayabileceği ve ileride insanlı savaş uçaklarına yeniden geçiş için bir temel oluşturabileceği değerlendiriliyor.

Kara üslerinden veya Brezilya Donanması’nın NAM Atlântico (A140) çok maksatlı gemisi gibi platformlardan konuşlandırılabilecek bu sistemlerin uzun süre havada kalarak gerçek zamanlı görüntü aktarımı yapabileceği, şüpheli deniz unsurlarını tespit edebileceği, elektromanyetik yayınları izleyebileceği ve gerektiğinde hedeflere angaje olabileceği belirtiliyor.

Keşif, elektronik harp ve amfibi harekât desteği Haberde ayrıca Bayraktar TB3 sınıfında orta irtifa uzun havada kalış kabiliyetine sahip bir sistemin tedarik edilmesinin, gemide konuşlu helikopterler ve gelecekte hizmete girecek deniz karakol uçaklarını tamamlayıcı sürekli deniz gözetleme kapasitesi oluşturabileceği ifade ediliyor. Amfibi harekâtlarda ise çıkarma sahalarının sürekli gözetlenmesi, düşman unsurlarının tespit edilmesi ve kara birliklerine destek sağlanmasının mümkün olabileceği aktarılıyor.

Elektronik harp sensörleriyle donatılmış insansız hava sistemlerinin düşman radarlarını tespit edebileceği, haberleşme yayınlarını dinleyebileceği ve harekât başlamadan önce görev kuvveti komutanına kapsamlı durumsal farkındalık sağlayabileceği de haberde öne çıkarılan değerlendirmeler arasında yer alıyor.

Maliyet avantajı da dikkat çekiyor Maliyet açısından ise insansız hava sistemlerinin insanlı hava araçlarına kıyasla işletme giderlerini önemli ölçüde azaltabileceği, görev bölgesinde daha uzun süre kalabileceği, personel riskini düşürebileceği ve deniz unsurlarının operasyonel kullanılabilirliğini artırabileceği belirtiliyor.

Haberde, ABD, Türkiye, Birleşik Krallık, Fransa, İtalya, Çin ve Hindistan’ın gemilerde konuşlu insansız sistemler ile insanlı ve insansız platformların entegre kullanımına yönelik yatırımlarını hızlandırdığına dikkat çekiliyor. Buna karşın Bayraktar TB3 veya benzeri sistemlerin operasyonel açıdan bir deniz savaş uçağının tam karşılığı olmadığı, ancak mevcut koşullar, zaman baskısı ve piyasadaki seçenekler dikkate alındığında Brezilya için uygulanabilir tek çözüm olabileceği değerlendirmesi yapılıyor.