Komedyen Deniz Göktaş, “Ölü Deniz” isimli gösterisine yönelik başlatılan soruşturma nedeniyle 2 Temmuz’da gözaltına alındı. Göktaş’ın ters kelepçeli görüntüleri, kamuoyu ile paylaşıldı.

Savcılık ifadesinin ardından tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edilen Göktaş, iki saat süren savcılık ifadesinin ardından çıkarıldığı mahkeme tarafından tutuklandı. Göktaş’a yöneltilen suçlamalar, “Dini değerleri aşağılama” ve “Cumhurbaşkanına hakaret” oldu. Göktaş'ın, tutuklama kararının ardından Tekirdağ’daki Kartepe F Tipi Cezaevi’ne götürüldüğü öğrenildi.

AYM VE AİHM KARARLARI

Bir tedbir olarak kullanılması öngörülen tutuklamanın, hakkındaki soruşturmaya rağmen yurt dışından Türkiye’ye dönen Göktaş’a yönelik uygulanması kamuoyunda infial yarattı. Göktaş’ın tutuklanmasına yönelik tepkiler, ters kelepçe görüntüleriyle daha da alevlendi. Çok sayıda hukukçu, Anayasa Mahkemesi’nin ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin, makul bir risk unsuru bulunmadığı hallerde kişilere ters kelepçe uygulanmasını, “Kötü muamele” kabul ettiğinin altını çizdi.

Göktaş’a yönelik tartışmaların ardından gözler, Türkiye’nin AİHM karnesine çevrildi. Türkiye’nin, “Kötü muamele yasağını” da düzenleyen Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin üçüncü maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle yüzlerce kez mahkûm edildi.

HER YIL ONLARCA KARAR

AİHM verilerine göre, Türkiye hakkında 2004 ve 2025 yıllarını da kapsayan 22 yılda, “Kötü muamele yasağı ihlali” gerekçesiyle toplam 329 mahkûmiyet kararı alındığı görüldü. AİHM’den Türkiye’ye yönelik, “Kötü muamele yasağı ihlali” gerekçesiyle alınan mahkûmiyet kararlarının sayısı, dönemlere göre şöyle sıralandı:

EMSALLER

2017’de haber takibi yaptığı sırada sivil polis memurlarınca ters kelepçe takılarak gözaltına alınan Gazeteci B.K’nin başvurusunda AYM, “Kaçma şüphesi veya saldırganlığı kanıtlanamayan gazeteciye ters kelepçe takılması, insan haysiyetiyle bağdaşmayan muameledir” dedi.

2015 yılında yakalama işlemi ve sonrasındaki gözaltı sürecinde kişiye gereksiz yere güç kullanılması ve makul neden yokken ters kelepçe tedbirinin sürdürülmesi üzerine açılan davada AYM, etkili bir ceza soruşturması yapılmamasını ve kelepçe kullanımının ölçüsüzlüğünü kötü muamele yasağının maddi ve usul boyutu yönünden ihlali saydı.

2015 yılında barışçıl bir mitingde pankart açan ve sonrasında gözaltına alınan başvurucuya, direnç göstermemesine rağmen ters kelepçe takıldı. AYM, kolluk gücünün somut olayda normal kelepçenin neden yetersiz kalacağını açıklayamadığını belirterek, “Kişiye fazladan acı ve ıstırap veren uygulamayı” kötü muamele yasağının ihlali olarak tescilledi.