Toyota Motor Yönetim Kurulu Başkanı'nın oğlu, onu dünyanın en büyük otomobil üreticisinin zirvesine taşıyabilecek yolda önemli bir adım atmak üzere. Şirketin kurucusunun büyük torunu olan Daisuke Toyoda'nın, Toyota'nın efsanevi Motomachi fabrikasında bir göreve atanacağı ortaya çıktı. Bloomberg’e konuşan bir kaynağa göre burası hem Toyota'nın en eski tesislerinden biri hem de babası Akio Toyoda'nın, kariyerinin şekillendiği yıllarda şirketin üretim felsefesini öğrendiği yer.

38 yaşındaki Toyoda ailesi mensubu, yeni teknolojiler üzerinde çalışan Toyota iştiraki Woven'da geçirdiği sekiz yılın ardından bu göreve geçecek. Daisuke'nin bu ataması, stratejik olduğu kadar sembolik bir anlam da taşıyor. Toyota'nın genel merkezinin yakınındaki fabrika, 1959 yılında bir binek otomobil montaj tesisi olarak açıldı ve yıllar içinde yeni üretim fikirlerinin denendiği, Lexus LFA gibi mühendislik vitrini niteliğindeki araçların geliştirildiği bir merkez haline geldi.

Daisuke'nin Motomachi'ye gönderilmesi, aile reisi Akio Toyoda'nın oğlu ve Toyoda Hanedanı için daha büyük planlar yaptığına dair son işaret olarak görülüyor ancak Toyota bugüne kadar onu hiçbir zaman resmi bir halef olarak göstermedi. Bu görev, aile adını geleceğe taşıması beklenen bir kişi için gerekli görülen üretim sahası deneyimini kazanmasını sağlayacak. Genç Toyoda da bu kritik deneyime henüz sahip olmadığını kabul ediyor.

Aile yönetimde kalmalı mı?

Daisuke geçen ay otomobil üreticisinin medya platformu Toyota Times'a verdiği röportajda, "Seri üretim otomobiller söz konusu olduğunda, bunların nasıl üretildiğini ve hangi sorunlarla karşılaştığını yalnızca teorik olarak biliyorum ancak işin sahadaki gerçekliğini bilmiyorum," dedi.

Bu gelişme aynı zamanda, Akio Toyoda'nın liderliğinde bu yılın başlarında gerçekleştirilen ve tedarikçi Toyota Industries'in 6,7 trilyon yen (41 milyar dolar) karşılığında satın alınmasının ardından geliyor. Bu anlaşma, kurucu ailenin şirket üzerindeki etkisini artırmayı amaçlayan bir hamle olarak değerlendirilmişti. Bu gelişmeler birlikte ele alındığında, onlarca yıl önce Akio Toyoda'nın yükselişi sırasında da gündeme gelen şu tartışmayı yeniden canlandırıyor: Kontrol hisselerine sahip olmayan bir hanedan, Toyota gibi küresel bir devi yönetmeye devam etmeli mi?

Daisuke'nin şirket içinde hızla yükselmesinin kurum içinde bir muhalefet ya da hissedar tepkisi doğuracağına dair herhangi bir işaret bulunmuyor. Akio Toyoda ise zamanında, ailesine ayrıcalık tanındığını düşünen şirket içindeki bir grubun muhalefetini aşmak zorunda kalmıştı. Bunu da o dönemde onursal başkan olan babası Shoichiro Toyoda'nın güçlü desteği sayesinde başardı.

Toyota güçlü konumunu korumayı başardı

Bugün ise Toyoda ailesinin liderliğini sorgulamak için çok fazla neden yok. Toyota, otomotiv sektörünün elektrikli araçlara erken ve plansız yönelişinden büyük ölçüde kaçınırken, Çin'in son derece rekabetçi pazarında da güçlü konumunu korudu. ABD'de ise şirket, hibrit araçlardaki belirgin üstünlüğü sayesinde beş yıl aradan sonra yeniden General Motors'u geride bırakarak en çok otomobil satan üretici olmaya hazırlanıyor. Toyota'nın hisseleri 2021'den bu yana iki katına çıktı ve şirketin piyasa değeri yaklaşık 46 trilyon yene (yaklaşık 300 milyar dolar) ulaştı.

Japon medyasına göre Daisuke, üniversite yıllarında aikido yaptı ve daha sonra, petrokimya devi Idemitsu Kosan'ın kurucu ailesinden gelen bir oyuncuyla evlendi. Akıcı İngilizce konuşan Daisuke, geçen yıl Las Vegas'taki CES teknoloji fuarında düzenlenen etkinlik de dahil olmak üzere Woven ile ilgili basın toplantılarında düzenli olarak yer aldı. Gazeteciler karşısında çoğu zaman rahatsız ve sabırsız görünen babası Akio'nun aksine, Daisuke kartvizitini kolayca uzatıyor ve soruları memnuniyetle yanıtlıyor.

Bununla birlikte, Daisuke'nin babasına en çok benzediği yer yarış pistleri. Japonya'daki Super Taikyu ve Almanya'daki Nürburgring dahil olmak üzere dayanıklılık yarışlarında düzenli olarak yarışıyor. Genellikle Toyota'nın geliştirme amaçlı otomobillerinin yer aldığı kategorilerde mücadele ediyor.

Şimdilik Toyota'nın CEO'su, Akio Toyoda'nın bu yılın başlarında göreve getirdiği Kenta Kon. Kon, şirketi güvenle yönetecek bir yönetici olarak görülüyor. Daisuke'nin yaşı göz önüne alındığında, onun sırası gelmeden önce başka profesyonel yöneticilerin de şirketi yönetmesi mümkün. Akio Toyoda ise CEO olduğunda 53 yaşındaydı.

Oğlunun kariyerini yönlendiriyor

Her halükarda Akio Toyoda'nın Toyota üzerindeki etkisi hiç olmadığı kadar güçlü ve oğlunun kariyerinin direksiyonunda hala o oturuyor. Daisuke'nin attığı her adımı yakından yönlendiriyor. Daisuke'nin kariyer yolculuğunda dikkatle izlenecek önemli göstergelerden biri, Toyota'nın yönetim kuruluna atanması olacak. Akio Toyoda da 44 yaşını kısa süre geçtikten sonra yönetim kuruluna girmiş ve bu terfi, gelecekteki liderlik hedeflerinin açık bir işareti olarak görülmüştü.

Michigan Üniversitesi profesörü ve The Toyota Way kitabının yazarı Jeffrey Liker, Daisuke hakkında şunları söyledi: "Herkes onun kim olduğunu biliyor ve eğer çok çalışır, bu konumu hak ederek ilerlerse, üst düzey yönetime uzanan bir yolu olacaktır. Kurucu aile, hissedarların zaman zaman ortaya çıkan ani tepkilerine rağmen şirket kültürünü koruma konusunda özel bir role sahip. Eğer şirket iyi performans göstermezse, hissedarlar bu kültürü yıkmaktan çekinmezler."