ABD Başkanı Donald Trump ile İran arasındaki gerilim yeniden tırmanırken, yaşanan son gelişmeler tarafların imzaladığı mutabakatın farklı şekillerde yorumlandığını ortaya koydu. Trump, İran'ı anlaşmayı bozmakla suçlarken, Tahran ise ABD Başkanı'nın açıklamalarını alaycı bir dille karşılayarak Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol iddiasını güçlendirmeye çalıştı.

Trump: "Anlaşmayı yine onlar bozdu"

Trump, pazartesi günü Fox News'e yaptığı açıklamada, savaşı geçici olarak durduran mutabakatın İran tarafından ihlal edildiğini öne sürdü. "Anlaşma tamamlanmıştı ama sonra bozdular. Onlar her zaman anlaşmaları bozar."

Ancak Trump'ın bu sözleri, ilk başkanlık döneminde İran nükleer anlaşması (JCPOA) ve Paris İklim Anlaşması gibi uluslararası anlaşmalardan ABD'yi çekmiş olması nedeniyle eleştirilerin hedefi oldu.

İran'dan alaycı yanıt: 'Biz daha adil davranacağız'

Trump aynı gün Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden ABD adına geçiş ücreti alınacağını duyurdu. Bunun üzerine İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, sosyal medya platformu X üzerinden dikkat çeken bir paylaşım yaptı. "Başkan Trump kesinlikle haklı. Yüzde 20 elbette çok yüksek. Biz daha adil davranacağız." Bu açıklama, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki fiili kontrolünü meşrulaştırmaya çalıştığı şeklinde yorumlandı.

CNN analizine göre taraflar aynı mutabakatı farklı şekillerde yorumlanıyor. Anlaşmada İran'ın 60 gün boyunca ticari gemilerin güvenli geçişini sağlaması ve Umman ile birlikte Hürmüz Boğazı'nın gelecekteki yönetimine ilişkin düzenlemeler yapması öngörülüyor.

ABD ise bunu deniz trafiğinin normale dönmesi olarak değerlendirirken, İran ise gelecekte boğazın yönetiminde söz sahibi olacağının kabulü olarak görüyor.

İran avantajını koruyor

Haberde, savaş boyunca İran'ın en önemli kazanımının Hürmüz Boğazı üzerindeki etkin kontrolünü sürdürmesi olduğu belirtiliyor. Bu durumun, ABD'nin askeri üstünlüğüne rağmen Tahran'ın kriz üzerindeki belirleyici etkisini koruduğunu gösterdiği ifade ediliyor.

Analize göre İran, coğrafi konumu ve sınırlı askeri kapasitesini stratejik şekilde kullanarak Washington'a karşı önemli bir pazarlık avantajı elde etti.

Trump'ın stratejisi sorgulanıyor

CNN, Trump yönetiminin yeniden başlattığı askeri operasyonların İran'ın tutumunu değiştirip değiştiremeyeceğinin belirsiz olduğunu vurguluyor. Haberde, İran'ın yalnızca birkaç füze ve insansız hava aracıyla Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapatabildiğine dikkat çekiliyor. Öte yandan gerilimin yeniden yükselmesiyle birlikte petrol ve motorin vadeli fiyatlarında sert artış yaşandığı belirtiliyor.

Diplomasi ihtimali tamamen ortadan kalkmadı

Uzmanlar ise tüm gerilime rağmen diplomasi ihtimalinin tamamen ortadan kalkmadığını düşünüyor. Trump'ın İran'ın en önemli petrol üretim merkezlerinden Harg Adası'nı işgal etmeye yönelik kapsamlı bir kara operasyonuna sıcak bakmadığı ifade edilirken, İran'ın da ABD üsleri ve Körfez ülkelerine yönelik misillemelerinde belirli bir sınırı aşmamaya özen gösterdiği değerlendiriliyor.

İsrail Ulusal Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü uzmanlarından Danny Citrinowicz, CNN'e yaptığı değerlendirmede şu ifadeleri kullandı:

"ABD'nin saldırıları ve İran'ın misillemelerine rağmen diplomasi için hâlâ alan olduğunu düşünüyorum. Ancak her gün karşılıklı saldırılar yaşanması, gerilimin kontrolden çıkma riskini de artırıyor."

Mossad iddiaları gündem olmuştu: Ahmedinejad sessizliğini bozdu

İran'a karşı yeni teknoloji sahada: ABD ilk kez kullandı