Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), üye ve gözlemci ülkelerin liderlerini Türkiye’nin başkenti Ankara’da bir araya getirmeye hazırlanıyor. Teşkilatın 13. Devlet Başkanları Zirvesi’nin, Cumhuriyet Bayramı’nın kutlanacağı 29 Ekim 2026 tarihinde gerçekleştirilmesi planlanıyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde düzenlenmesi beklenen zirve, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun 103’üncü yıl dönümüne denk gelmesi nedeniyle sembolik bir anlam da taşıyor. Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, zirvenin 2026 yılının son çeyreğinde Ankara’da yapılacağını ve toplantıyla birlikte TDT Dönem Başkanlığının Azerbaycan’dan Türkiye’ye devredileceğini bildirdi.

ANKARA’DA YENİ BİR DÖNEM BAŞLAYACAK

Ankara Zirvesi, Türk Devletleri Teşkilatı bünyesindeki dönem başkanlığı değişimine de sahne olacak. Ekim 2025’te Azerbaycan’ın Gebele kentinde gerçekleştirilen 12. Zirve’de Kırgızistan’dan Azerbaycan’a geçen dönem başkanlığı, Ankara’daki toplantıyla Türkiye tarafından devralınacak.

Dönem başkanlığını üstlenecek Türkiye’nin, teşkilatın gelecek dönem çalışma takviminin belirlenmesi, ortak projelerin takibi ve üye ülkeler arasındaki eşgüdümün güçlendirilmesi konularında daha etkin bir sorumluluk üstlenmesi bekleniyor. Gebele Zirvesi’nde liderler, bir sonraki olağan zirvenin 2026 sonbaharında Türkiye’de yapılması konusunda anlaşmaya varmıştı.

EKONOMİDEN GÜVENLİĞE ÇOK SAYIDA BAŞLIK VAR

Ankara Zirvesi’nin ayrıntılı gündemi henüz kamuoyuyla paylaşılmadı. Ancak teşkilatın son yıllarda kabul ettiği belgeler ve düzenlediği toplantılar dikkate alındığında, ekonomik bütünleşme, ticaretin kolaylaştırılması, enerji iş birliği, ulaştırma koridorları, dijital dönüşüm ve bölgesel güvenlik konularının görüşmelerde öne çıkması bekleniyor.

Türk dünyasını doğu ile batı arasında birbirine bağlayan kara, demir yolu ve enerji hatlarının geliştirilmesi de teşkilatın öncelikli çalışma alanları arasında bulunuyor. Bu kapsamda Hazar geçişli ulaştırma güzergâhları, gümrük işlemlerinin hızlandırılması ve ülkeler arasındaki ticari hareketliliğin artırılmasına yönelik çalışmaların değerlendirilmesi öngörülüyor.

Teşkilatın çalışma alanları yalnızca siyaset ve ekonomiyle sınırlı kalmıyor. Eğitim, kültür, turizm, sağlık, tarım, çevre, afet yönetimi, uzay araştırmaları, gençlik, spor ve sosyal politikalar gibi çok sayıda alanda ortak mekanizmalar oluşturulması için çalışmalar yürütülüyor.

YAPAY ZEKÂ VE DİJİTAL DÖNÜŞÜM ÖNE ÇIKACAK

Ankara’daki zirve öncesinde yapılan son üst düzey toplantı, 15 Mayıs 2026’da Kazakistan’ın Türkistan kentinde gerçekleştirildi. “Yapay Zekâ ve Dijital Kalkınma” temasıyla düzenlenen gayriresmî zirvede, dijital dönüşümün Türk devletleri arasındaki iş birliğinin temel unsurlarından biri hâline getirilmesi yönünde kararlar alındı.

Türkistan Zirvesi’nde liderler; yapay zekâ, dijital yönetim, akıllı altyapı, siber güvenlik, yenilikçi teknolojiler ve sürdürülebilir ekonomik kalkınma alanlarında ortak çalışmaların artırılması gerektiğini vurguladı. Zirve sonunda Türkistan Bildirisi kabul edilirken, TDT Sekretaryasının kurumsal ve dijital kapasitesinin güçlendirilmesine yönelik kararlar da imzalandı.

Bildiride ayrıca yatırımcılara yönelik ortak dijital platformların geliştirilmesi, “TDT Dijital Yenilikler Merkezi” ile “Siber Güvenlik Konseyi” kurulmasına ilişkin çalışmaların ilerletilmesi ve “Dijital Türk Dünyası” anlayışının ortak bir çerçeveye dönüştürülmesi gibi hedeflere yer verildi.

Teşkilatın yapay zekâ ve dijital kalkınma alanındaki eylem planını 2026 yılı sonuna kadar hazırlaması öngörülüyor. Bu nedenle Ankara Zirvesi’nin, Türkistan’da gündeme getirilen projelerin somut uygulama takvimlerinin değerlendirilmesi açısından önemli bir aşama olması bekleniyor.

ÜYE VE GÖZLEMCİ ÜLKELERİN KATILIMI BEKLENİYOR

Türk Devletleri Teşkilatı’nın tam üyeleri Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan’dan oluşuyor. Macaristan, Türkmenistan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ise teşkilatta gözlemci ülke statüsünde bulunuyor. Ekonomik İşbirliği Teşkilatı da TDT bünyesinde gözlemci uluslararası kuruluş olarak yer alıyor.

Ankara Zirvesi’ne üye ülkelerin devlet başkanlarının yanı sıra gözlemci ülkelerin üst düzey temsilcilerinin de davet edilmesi bekleniyor. Ancak zirveye katılacak liderlere ve heyetlere ilişkin kesin listenin, toplantı tarihine yakın bir dönemde açıklanması öngörülüyor.

Zirve kapsamında liderlerin ortak oturumlara katılması, ülkeler arasındaki iş birliği belgelerini değerlendirmesi ve ikili görüşmeler gerçekleştirmesi bekleniyor. Toplantının sonunda kabul edilecek bildiriyle teşkilatın gelecek dönem önceliklerinin kamuoyuna duyurulması planlanıyor.

İŞ BİRLİĞİ SÜRECİ 1992’DE BAŞLADI

Türk devletleri arasındaki çok taraflı iş birliği süreci, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından 1992 yılında Ankara’da düzenlenen ilk liderler zirvesiyle başladı. Devlet başkanları düzeyindeki toplantılar, ülkeler arasındaki siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesine zemin hazırladı.

Sürecin kurumsal bir yapıya dönüştürülmesi amacıyla Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan, 3 Ekim 2009’da Nahçıvan Anlaşması’nı imzaladı. Anlaşmayla Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi, bilinen adıyla Türk Konseyi kuruldu.

TDT ADINI 2021’DE ALDI

Teşkilatın adı, 12 Kasım 2021’de İstanbul’da düzenlenen zirvede Türk Devletleri Teşkilatı olarak değiştirildi. Aynı toplantıda Türk dünyasının uzun vadeli hedeflerini içeren “Türk Dünyası 2040 Vizyonu” kabul edildi.

Sonraki yıllarda Özbekistan tam üye olurken; Macaristan, Türkmenistan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti gözlemci statüsü kazandı. Böylece teşkilatın üye yapısı ve bölgesel etkinliği genişledi.

İŞ BİRLİĞİ ALANLARI GENİŞLEDİ

Son zirvelerde ekonomi, ticaret, ulaştırma, dijitalleşme, enerji, güvenlik ve afet yönetimi gibi alanlarda ortak kararlar alındı. Türk Yatırım Fonu, TDT Sivil Koruma Mekanizması ve Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması gibi girişimler, iş birliğinin daha somut bir yapıya kavuşmasını sağladı.

Ekim 2025’te Azerbaycan’ın Gebele kentinde düzenlenen 12. Zirve’de bölgesel barış ve güvenlik konuları ele alındı. Zirvede ayrıca bir sonraki olağan toplantının 2026 yılında Türkiye’de yapılması kararlaştırıldı.

YENİ DÖNEMİN YOL HARİTASI ANKARA’DA BELİRLENECEK

Ankara’da düzenlenecek 13. Zirve’nin, teşkilatın gelecek dönem önceliklerini belirlemesi bekleniyor. Türkiye’nin dönem başkanlığını devralmasıyla ekonomik bütünleşme, ulaşım bağlantıları, dijital dönüşüm ve bölgesel güvenlik alanlarındaki çalışmaların hızlandırılması öngörülüyor.

Zirvenin sonunda yayımlanması beklenen ortak bildiriyle, Türk Devletleri Teşkilatının yeni dönem yol haritası kamuoyuna açıklanacak.