Türkiye Psikiyatri Derneği Başkanı Candansaray: Yakın arkadaşı olmayan ergen oranı 1990'da yüzde 7 iken bugün yüzde 19

TBMM Şanlıurfa ve Kahramanmaraş Okul Olaylarını ve Dijital Riskleri Araştırma Komisyonu'nda sunum yapan Türkiye Psikiyatri Derneği Genel Başkanı Prof. Dr. Selçuk Candansayar, "Biz yaklaşık 10 yıldır bir ruh sağlığı yasasının çıkarılması için uğraşıyoruz. Mutlaka Türkiye'de ruh sağlığıyla ilgili yasal bir düzenleme olmalı" dedi.

TBMM, Şanlıurfa ve Kahramanmaraş Okul Olaylarını ve Dijital Riskleri Araştırma Komisyonu, AKP Tokat Milletvekili Yusuf Beyazıt başkanlığında toplandı.

'TÜRKİYE'DE RUH SAĞLIĞIYLA İLGİLİ YASAL DÜZENLEME OLMALI'

Türkiye Psikiyatri Derneği Genel Başkanı Prof. Dr. Selçuk Candansayar, sunum yaptı. Candansaray, "Sözlerime başlarken bakın biz yaklaşık 10 yıldır bir ruh sağlığı yasasının çıkarılması için uğraşıyoruz. Mutlaka Türkiye'de ruh sağlığıyla ilgili yasal bir düzenleme olmalı. Şimdi Kahramanmaraş ve Şanlıurfa şiddet olaylarıyla ilgili bizim temel tezimiz şu: Okul şiddeti, bir psikiyatrik bozukluğun ya da ahlaki çöküşün belirtisi değil. Şiddet; yapısal eşitsizliklerin, kamusal hizmet yetersizliğinin ve bunların çocuk ruhsal gelişimi üzerindeki derin etkilerinin sonucudur. Demek ki tek bir bireyin psikiyatrik bir hastalığı, suçu ya da ahlaki çöküşü değilse, daha yapısal bir eşitsizlik sorunuysa çözüm de bu gerçeğe uygun olmalı. Önleyici, kamusal, çok sektörlü ve çocuk haklarını merkeze alan bir yaklaşım öneriyoruz biz ve şeyimiz şu; Polisiye tedbirler tek başına yetmez, ilaç ve tedavi tek başına kesinlikle çözüm değil, yapısal bir değişim şart" değerlendirmesinde bulundu.

'TÜRKİYE'DE YAKIN ARKADAŞI OLMAYAN ERGEN SAYISI YÜZDE 19'

Okul saldırısı gerçekleştirenlerin yüzde 2,4'ünün ağır psikiyatrik sorun yaşadığını aktaran Candansaray, akran ve okul ilişkilerinin çocuğu aileden daha fazla etkilediğini dile getirdi. Okulların şiddet riski olan yerler haline dönüştüğünü vurgulayan Candansaray, "Dijital ortamın riskleri ile ilgili kanıtlar var. Çocuklar ve ergenler şiddet içeriklerine ne kadar yoğun maruz kalırsa şiddet bilinçleri şiddete dönüyor. Siber zorbalık ve dijital dışlanma, depresyon, anksiyete ve intihar düşüncesi riskini artırıyor ama saldırganlığı da arttırıyor. Ve bakın, Türkiye'de yakın arkadaşı olmayan ergen oranı 1990'da yüzde 7 iken bugün yüzde 19. Yani her 5 ergenden 1'i sorduğunuzda, 'Benim hiç yakın arkadaşım yok' diyor. Bu, bu kadar büyük bir yalnızlaşma olduğunu gösteriyor. Dijital platform şirketleri bu krizin yapısal üreticileri, bile isteye yapıyorlar. Bu yüzden mutlaka okullarda medya okuryazarlığı dersleri yeniden müfredatla entegre edilmeli, nefret söylemi ve şiddet içeriği için çocuk hakları odaklı yaş filtreleme zorunlu hale gelmeli, çocuklar nefret söylemiyle medyada ve sosyal medyada karşılaşamamalılar" ifadelerini kullandı.

Candansaray, Kahramanmaraş'taki okul saldırısının depremle, Şanlıurfa'daki saldırıyı ise yoksullukla bağdaştırdı ve dernek olarak önerilerini paylaşarak, "Bizim politika ve mevzuat önerilerimizden söz etmek istiyorum: Birincisi, ruh sağlığı yasa önerisi. Her okula tam zamanlı psikolojik danışma ve rehberlik uzmanı, psikolog, sosyal hizmet uzmanı, çocuk psikiyatristlerinin düzenli süpervizyonu, ücretsiz psikoterapi hakkı verilmeli. Dijital denetim mutlaka düzenlenmeli, entegre erken uyarı sistemlerinde eğitim, sağlık, sosyal hizmetler arasında bir bağ kurulmalı, sorumlu medya standartları mutlaka getirilmeli, onarıcı adalet çerçevesi olmalı, akran zorbalığında cezalandırıcı değil, onarıcı, topluluk bağlarını, dayanışmayı, aidiyet hissini geliştirici programlar yürütülmeli. Mutlaka insan kaynağına yatırım yapılması, dezavantajlı ve afet bölgelerine uzman istihdamı, telepsikiyatri altyapısının mutlaka güçlendirilmesi, Çocuk Koruma Kanunu'nun da işlevselleştirilmesi gerekiyor; bürokratik gecikmeler var. Sosyal hizmet uzmanları okul ekiplerine sistematik olarak entegre edilmeli" diye konuştu.