Türkiye'nin güçlenmesi neden ABD'nin lehine?

ABD Başkanı Trump, Ankara'da düzenlenen NATO zirvesinde CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını, F-35 savaş uçaklarının satışının mümkün olabileceğini söyledi. Zaten Türkiye, ittifakın önemli bir parçası olmasına rağmen yıllardır uygulanan haksız yaptırımlar işe yaramamış, milli savunma sanayii konusunda önemli adımlar atılmıştı. Bu süreçte Birleşik Devletler'in sarsılmaz müttefiki konumundaki İsrail'in, Filistin'e, Suriye'ye, Lübnan'a yönelik saldırıları yoğunlaştı, Washington belki de istemediği bir İran savaşına girmek durumunda kaldı. Tüm bunlar olurken Tel Aviv yönetimi dünyada büyük tepki topladı. Türkiye ise Rusya-Ukrayna çatışması başta olmak üzere birçok noktada arabulucu konumundaki rolünü korudu ve -bazı kötü yönetimler hariç- uluslararası kamuoyunun takdiriyle karşılandı.

Biden yönetiminin kaybetmesiyle Demokratların kendilerince koyduğu ancak uygulamada büyük problemler yaşadığı "temel insan hakları" kurallarının (!) Türkiye tarafından ihlal edildiği görüşü değişmeye başladı. Otoriter Trump yönetimi, Orta Doğu'daki Osmanlı mirasının havasını oldukça başarılı bir şekilde kokladı. Farklı inanç ve etnik unsurlara sahip milletlerin barış içinde geçirdiği yüzyıllar masaya yatırıldı ve Ankara'ya bakış açısı "bölgenin hamisi" olarak değişti. Müttefikini dışlamak yerine ilişkilerini düzeltmek doğru bir seçenekti. Her ne kadar küreselci anlayış buna karşı olsa bile...

Netanyahu yönetiminin başına buyruk hareket etmesi, tüm sorunlarını güç yoluyla çözmeye çalışması (üstelik liderler öldürülse bile, hedeflere ulaşma konusunda çok ciddi şüpheler var.) Trump ve geleceği parlak olarak yorumlanabilecek yardımcısı JD Vance’in başını ağrıtan ortak problem. Diplomasi dilinin reddedilmesi ve Birleşik Devletler’in İsrail’i korumaya mecbur bırakılmış olması kendileri için can sıkıcı. Bir çözüm üretmek istiyorlar.

Coğrafyaya bakıldığında, İsrail’in politikalarına karşı olup fiilen harekete geçebilecek iki ülke görünüyor. Biri İran diğeriyse Türkiye… ABD için İran’ın güçlü olması aynı zamanda kendileri için de olumsuz bir durum olabileceğinden Ankara’nın daha fazla söz sahibi olduğu bir coğrafya, Suriye ve Irak başta olmak üzere (uluslararası hukuka uygun olarak bu ülkelerin yönetimlerine müdahale edilmeden elbette) bölgeye sükunet getirebilecek bir potansiyel barındırıyor.

Öte yandan İsrail’in saldırılarını durdurmak için gereken caydırıcılığın ABD’nin bir müttefiki tarafından sağlanması durumu her zaman kontrol altında tutabilecek bir gerginlikte yürütülmesi avantajını barındırıyor.

ABD’nin Türkiye ile ilişkilerini düzeltme kararından Ankara memnun. Ekonomik, jeopolitik, askeri ve birçok alanda yeni fırsatlar barındıran bir gelişme bu. Rusya ile diyaloğa girebilen tek NATO üyesi olan Türkiye hem ordusunu güçlendiriyor hem bölgede daha fazla söz sahibi olma konusunda bazı olası engellerden daha emin olabiliyor hem de altyapı vizyonunu genişletebiliyor.

Bunu yaparken NATO ittifakı olmayan ülkelerle diyaloğunu kesmiyor ve milli menfaatleri adına maksimum fayda sağlıyor. Bunun en büyük örneğini Suriye’de gördük. Birleşik Devletler yıllar boyunca himaye ettiği teröristlerden desteğini çekerken, Ankara istikrarın sağlanmasında büyük rol oynadı ve şimdi önemli projelerden bahsediliyor

Sonuç açık… Washington, küresel hegemonyasını korumak için güçlü bir Türkiye ile çalışmaya mecbur. Ankara ise bu yeni jeopolitik konjonktürde kendi oyununu kuruyor.