Microsoft’un yıllar önce geliştirdiği Windows 95 işletim sisteminin ilginç çalışma yöntemlerinden biri daha gün yüzüne çıktı. Şirketin eski mühendislerinden Raymond Chen, Windows 95’in kurulum programlarını belirlemek için oldukça basit bir yöntem kullandığını açıkladı. Windows 95, dosyanın gerçekten bir yükleyici olup olmadığını anlamaya çalışmak yerine dosya adı ve klasör yolundaki belirli ifadelerden yararlanıyordu.

Windows 95, Kurulum Programlarını Dosya Adına Göre Tahmin Ediyordu

Raymond Chen’in paylaştığı bilgilere göre Microsoft, Windows 95 geliştirirken kritik sistem dosyalarının hatalı yükleyiciler tarafından eski sürümlerle değiştirilmesini engelleyen bir mekanizma oluşturmuştu. Ancak sistemin bunu yapabilmesi için öncelikle çalışan uygulamanın bir kurulum programı olup olmadığını anlaması gerekiyordu.

Bu noktada işletim sistemi oldukça basit bir sezgisel yöntem kullanıyordu. Çalışan dosyanın adında “setup”, “installer” veya “inst” gibi ifadeler bulunuyorsa Windows bunun büyük olasılıkla bir kurulum uygulaması olduğunu kabul ediyordu. Microsoft, farklı ülkelerde kullanılan ifadeleri de dikkate alarak İtalyanca “imposta”, Türkçe “ayarla” ve Macarca “felrak” gibi kelimeleri de bu denetim mekanizmasına dâhil etmişti.

Dosya adında bu ifadeler yer almıyorsa sistem ikinci bir kontrol gerçekleştiriyordu. Bu kez yürütülebilir dosyanın bulunduğu klasör yolu inceleniyor, klasör adlarında “setup” ifadesinin bulunup bulunmadığına bakılıyordu. İşletim sistemi, kurulum dosyalarının çoğunlukla bu tür klasörlerde bulunduğunu varsayarak karar veriyordu.

Sistem Dosyalarını Korumak İçin Yeniden Başlatma Sonrası Kontrol Yapıyordu

Windows 95, yükleyici olduğunu düşündüğü uygulamalarda sistem dosyalarını anlık olarak denetlemek yerine çoğu zaman bilgisayar yeniden başlatıldıktan sonra kontrol gerçekleştiriyordu. Bunun nedeni ise dönemin kurulum programlarının önemli bölümünün kullanımda olan dosyaları doğrudan değiştirememesiydi.

Pek çok yükleyici, Windows kapatıldıktan sonra MS-DOS ortamında çalışan toplu iş dosyaları aracılığıyla sistem dosyalarını değiştiriyor, ardından işletim sistemini yeniden başlatıyordu. Microsoft da bu nedenle kritik dosyalardaki değişiklikleri açılış sırasında inceleyerek hatalı güncellemeleri tespit etmeye çalışıyordu.

Bunun tek istisnası ise çoklu ortam sürücüleriydi. INF dosyaları kullanılarak gerçekleştirilen sürücü kurulumlarında işletim sistemi değişiklikleri anlık olarak denetleyebiliyordu. Raymond Chen’e göre bu durum, ilgili geliştirme ekibine tanınan özel bir ayrıcalıktan kaynaklanıyordu.

Günümüzde Windows 11 gibi modern işletim sistemleri çok daha gelişmiş doğrulama yöntemleri, dijital imza kontrolleri ve güvenlik mekanizmaları kullanıyor. Buna rağmen Windows 95’in yalnızca dosya adı ve klasör yolu gibi basit ipuçlarından yararlanarak kurulum programlarını tespit etmeye çalışması, dönemin yazılım tasarım anlayışını göstermesi açısından dikkat çekici örneklerden biri olarak öne çıkıyor.