Yapay zeka yarışında değil ama veri merkezi yarışında Hindistan neden avantajlı?

değerli independent türkçe okuyucuları, şu sıralar yapay zeka (artificial intelligence – ai) konusu, dünyadaki en önemli teknolojik gelişmelerden biri. bilişim teknolojileri ve yazılım geliştirme alanında önemli bir konuma sahip olan hindistan, yapay zeka inşasının tam merkezine birdenbire ve gözle görülür biçimde yerleşti. cushman & wakefield'in 2026 küresel karşılaştırmasına göre ülke, yaklaşık 1,6 gigavatlık kapasitesiyle artık asya-pasifik bölgesinin en büyük 2. veri merkezi pazarı konumunda. reliance, yapay zeka için 110 milyar dolar mertebesinde bir taahhütte bulundu; adani hiperölçekli kampüsler yükseltiyor; tata, openai'yi veri merkezi müşterisi olarak imzaladı; google ise yeni bir hindistan-abd denizaltı kablosu döşüyor. mayıs ayı sonunda yeni delhi'deki abd büyükelçiliğinde düzenlenen resepsiyona canlı telefon bağlantısıyla katılan başkan trump, ev sahiplerine hindistan'ın kendisine "yüzde 100" güvenebileceğini söyledi. görünüşe bakılırsa yeni bir teknolojik güç masadaki yerini alıyor. yine de piyasalar daha temkinli bir tablo görüyor. nikkei asia'nın gözlemlediği gibi, ülkenin borsasında hâlâ abd'de nvidia'nın temsil ettiği türden saf bir yapay zeka şampiyonu yok. hindistan'ın asıl paraya çevirdiği şey altyapı ticareti: i̇nşa sürecinin çelik kasalarını, transformatörlerini ve şalt ekipmanlarını üreten sanayi ve enerji ekipmanı firmaları, yükselişten beslenen hisseler arasında yer alıyor. fazla oku bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (related nodes field) hindistan, yapay zeka altına hücumunun altınını değil, o altını elde etmek için gerekli olan kazma ve kürek gibi temel araç gereçleri satıyor. bununla birlikte, kimi değerlendirmeler artık hindistan'ı dünyanın önde gelen yapay zeka güçleri arasında, ancak geniş bir bant içinde konumlandırıyor. stanford'un ai vibrancy index'i ve jpmorgan'ın piyasa değerlendirmesi, ülkeyi yalnızca abd ve çin'in ardından 3. sıraya yerleştiriyor. qs world future skills index ise daha temkinli bir değerlendirmeyle ülkeyi yapay zeka ekonomisine hazırlık bakımından 13. sıraya koyuyor ve pazar talebi ile üniversite düzeyindeki beceriler arasında giderek genişleyen bir uçuruma dikkat çekiyor. 3. sıra ile 13. sıra arasında büyük fark var ama her hâlükârda hindistan'ın yapay zeka alanında da dikkat çeken ve yükselen bir ülke olduğu aşikâr. bu yelpazenin kendisi hikâyeyi anlatıyor: müthiş bir yetenek ve benimseme havuzu var; ancak henüz iyileştirilmesi gereken temeller ve altyapı da bulunuyor. veri merkezinin ne olduğu konusunu netleştirmek gerekirse; veri merkezi, yapay zekanın fiziksel motorudur. veri merkezleri; devasa miktarda elektrikle beslenen, durmaksızın çalışan soğutma sistemleriyle ayakta tutulan, modellerin eğitildiği ve dünyanın sorularını yanıtladığı özel işlemci depolarıdır. bunlar, yapay zeka çağının fabrikalarıdır ve hindistan bunları inşa etmede ustalaşıyor. ne var ki bir fabrika, ürettiği tasarımla aynı şey değildir ve meselenin tamamı da bu ayrımda yatıyor. aynı şey insanlar için de geçerli. hindistan artık dünyanın en büyük küresel yetkinlik merkezi. 2026 tarihli nasscom-zinnov raporuna göre 2.100'den fazla merkez, yaklaşık 2,36 milyon kişiyi istihdam ediyor ve 100 milyar dolara yakın gelir üretiyor. american airlines, hyderabad'daki teknoloji merkezinde yazılım, yapay zeka ve siber güvenlik alanlarında çalışan sayısını 800 kişiye ulaştırarak ikiye katlıyor. southwest, jpmorgan, walmart, eli lilly ve hatta nvidia da hindistan'daki mühendislik operasyonlarını derinleştirdi. uzun süre dünyanın arka ofisi olan ülke, artık ciddi mühendislik, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini büyük ölçekte yürütüyor. kutlamanın altında yatan rahatsız edici gerçek şu: veri merkezleri ve mühendisler, yapay zekanın altyapı ve emek katmanlarıdır; vazgeçilmezdirler, ancak aynı zamanda yığının en metalaşmış ve en kolay ikame edilebilir parçalarıdır. bir veri merkezi 18 ayda finanse edilip inşa edilebilir; yetenekli bir mühendis ise işe alınabilir. bu kadar kolay satın alınamayacak olan ise üstteki katmandır ve kalıcı güç ile kâr marjları işte o katmanda bulunur. bu yüksek değerli katmanın 4 bileşeni var ve hindistan bunların hiçbirinde öncü konumda değil. birincisi, yalnızca bir avuç laboratuvarın ürettiği, gerçek anlamda yetkin sistemler olan öncü temel modeller. i̇kincisi, tayvan'ın tsmc'sinin en ileri silikonun ezici çoğunluğunu ürettiği ve hollanda'nın asml'sinin tek başına onu basan litografi makinelerini imal ettiği en gelişmiş mantık çipleri. üçüncüsü, hâlâ emekleme aşamasında olmasına rağmen potansiyel olarak belirleyici olan kuantum hesaplama. dördüncüsü ise taklit edilmesi en zor olanı: birikmiş teknik bilgi (know-how); makine öğrenimi sistemlerini yıllarca büyük ölçekte eğitmiş ve sahaya sürmüş olmanın örtük, katlanarak büyüyen deneyimi, araştırma kültürleri, yoğun yetenek ağları ve tescilli veri geri besleme döngüleri. bu zorluklara dikkat çektikten sonra, hindistan'ın bu boşluklar karşısında pek de pasif kalmadığını kabul etmek gerekir. yeni delhi, geçtiğimiz yıl boyunca yüksek değerli 4 katmanın tamamında bağımlılığı en azından kısmî bir öz yeterliliğe dönüştürmek için harekete geçti. gerçi kapatılması gereken mesafe hafife alınmamalı. öncü temel modeller cephesinde, yaklaşık 1,1 milyar dolarlık indiaai misyonu, ülkenin dilsel ve sosyoekonomik çeşitliliğine göre ayarlanmış yerli büyük dil modellerini finanse ediyor. sarvam ai, bharatgen ve corover'ın bharatgpt'si gibi girişimler, yabancı modelleri yalnızca ince ayardan geçirmek yerine hint dillerine özgü sistemler kuruyor. yarı iletken ortaklığında ise en dikkat çekici sonuç, tata electronics ile hollandalı dev asml arasında, hindistan'ın ilk ön uç (front-end) yarı iletken üretim tesisini gujarat'taki dholera'da kurmak üzere imzalanan anlaşma oldu. başbakan modi'nin mayıs 2026'daki hollanda ziyareti, ikili ilişkileri stratejik ortaklık düzeyine yükseltti ve bu anlaşmayı doğurdu. bu, hindistan'ın hemen hemen her şeyi ithal ettiği bir katmanda önemli bir adım ve ilk dayanak noktası. kuantum hesaplama alanında, yaklaşık 630 milyon dolarlık ulusal kuantum misyonu, indiaai çabasıyla iç içe geçirildi. bengaluru merkezli qpiai girişimi, 64 kübitlik bir süper iletken işlemci olan kaveri'yi piyasaya sürerken, amaravati'de buna adanmış bir araştırma merkezi şekilleniyor. birikmiş teknik bilgi cephesinde ise 5 ayaklı bir hamle — kamu-özel ortak hesaplama yoluyla sübvansiyonlu fiyatlarla sunulan yaklaşık 38.000 gpu, aikosh veri platformu, bhashini dil yığını, futureskills programı ve bilinçli olarak hafif dokunuşlu bir yönetişim duruşu — gibi adımlar, geniş bir bilişim iş gücünü yapay zeka tüketicisinden yapay zeka üreticisine dönüştürmeyi amaçlıyor. gidişatın yönü açık. yine de bunlar şimdilik öncü kapasite değil, temel (ve altyapı) niteliğinde: planlanmış fabrika, ilk ticari kuantum çipi ve küresel liderlerin hâlâ epeyce gerisinde kalan temel modeller. hindistan yarışta kendisine güvenilir bir yer edindi, ama en yüksek değerli katmanlardaki açığı kapatmak öyle bir çırpıda mümkün olmayacak. yüksek katmanlardaki açığı kapatmak, 1 yıllık duyuruların yerini tutamayacağı ölçüde sürdürülebilir sermaye ve zaman gerektirecek. hindistan'ın bu açığı kapatması için gereken koşullar, yapay zeka geliştirme hevesindeki türkiye ve diğer pek çok ülke için de geçerlidir. yukarıda belirtildiği gibi, taklit edilmesi en zor olan, birikmiş teknik bilgidir. bu son nokta üzerinde durmayı hak ediyor; çünkü asıl siper budur. grafik işlemcileri satın alabilir, beton dökebilirsiniz; ama 20 yıllık bir öncü araştırma kültürünü ya da ardışık model nesillerini sahaya sürmüş olmanın kurumsal hafızasını satın alamazsınız. ve hindistan'ın kendine özgü paradoksu işte burada: ülke, dünya çapında çip tasarımcıları ve makine öğrenimi araştırmacılarını bolca yetiştiriyor, ama bunların büyük bir kısmı hint laboratuvarları yerine amerikan ve çin laboratuvarlarında çalışıyor. hindistan, kendi öncü devini henüz kurmadan, küresel teknoloji devlerine — microsoft, google, ibm — bol miktarda mühendis ve üst düzey yönetici sağlayan bir ülke oldu. dolayısıyla hindistan'ın konumu, tüm görkeminden arındırıldığında şudur: kazma ve küreklerin etkileyici bir bölümüne sahiptir ve madencilerin büyük bir kısmını kiraya verir; oysa altının kendisi — modeller, en ileri çipler, kuantum makineleri — başka yerde, ezici biçimde 2 ülkede çıkarılıyor. yapay zeka ekonomisinde gerçekten kıt ve savunulabilir olan ne varsa, neredeyse tamamı abd ve çin'de yoğunlaşmış durumda. hindistan bunu gayet iyi biliyor ve verdiği yanıt açık. 20 şubat 2026'da, yeni delhi'de düzenlediği ai impact summit'te hindistan, pax silica bildirgesi'ni — çiplerin, kritik minerallerin, hesaplama gücünün ve yapay zeka altyapısının tedarik zincirlerini güvence altına almaya yönelik abd önderliğindeki çerçeveyi — imzaladı. katılım, esasen veri merkezleri ve mühendislerin yeterli olmadığının; yığının eksik parçalarına, şimdilik tek başına inşa etmek yerine abd'yle hizalanma yoluyla ulaşılması gerektiğinin bir itirafıydı. pax silica, hindistan'ın henüz imal edemediği teknolojilerde kendisine bir öncü cephe seçtiğinin açık bir göstergesidir. washington ise sıkı duruyor. trump'ın "hindistan ne isterse alır" yollu coşkulu vaadinin ötesinde, abd'nin yeni delhi büyükelçisi, kendi misyonu aracılığıyla çekilen 20 milyar doların üzerinde yeni yatırıma, imzalanmak üzere olan bir ara ticaret anlaşmasına ve derinleşen ortaklığın bel kemiği olarak hindistan'ın pax silica'ya katılımına işaret etti. hindistan'a ön sıralardan bir koltuk öneriliyor; aslında büyük ölçüde washington'ın belirlediği şartlarda, ikincil bir koltuk ama yine de bir koltuk. i̇şte tam da bu noktada, hindistan'ın hikâyesinin ankara'da dikkatle izlenmesi gerekiyor. hindistan ölçeğinde bir ülke (dünyanın en kalabalık ülkesi) — gigavatlarca veri merkezi, milyonlarca mühendis ve 100 milyar dolarlık çekler yazan holdingleriyle — yine de yapay zeka cephesine ulaşmak için abd önderliğindeki blokla hizalanması gerektiği sonucuna vardıysa, hindistan'ın nüfusuna sahip olmayan güçler için de benzer sonuca varılması şaşırtıcı olmamalıdır. bu derslerden belki de en önemlisi, sadece altyapının değil, bilgi birikiminin de önemli olduğudur. altyapıyı inşa etmek, tek başına kapasiteyi getirmiyor. erişim getiriyor. shape created with sketch. fotoğraflarla dünyadan haberler hepsini göster 30 fotoğraflarla dünyadan haberler 1/30 28 ocak 2026 - fransız alpleri'ndeki lüks kayak merkezi courchevel'deki 5 yıldızlı grandes alpes otelinde dün akşam çıkan yangına itfaiyeciler müdahale ediyor. ünlü kayak merkezindeki otelden dün gece 90'dan fazla kişi tahliye edildi. ayrıca yetkililer, yaklaşık 200 konuğu bulunan yakındaki hotel le lana'nın da risk nedeniyle tahliye edildiğini söyledi. kimsenin yaralanmadığı ve yangının diğer binalara sıçramasının engellendiği bildirildi. jandarma yangının nedenini araştırıyor. i̇sviçre'nin crans-montana kasabasındaki bir barda yılbaşı gecesi çıkan yangında 40 kişinin hayatını kaybetmesi ve 100'den fazla kişinin yaralanmasının ardından bölgedeki güvenlik önlemleri mercek altında. (alex martin / afp) 2/30 27 ocak 2026 - bir protestocu, seul'deki abd büyükelçiliği önünde trump'ın güney kore'ye yönelik gümrük vergilerini artırma planlarını kınayan bir miting sırasında abd başkanı donald trump'ın maskesini takıyor. abd başkanı donald trump 26 ocak'ta yaptığı açıklamada, aralarında otomobil, kereste ve ilaçların da bulunduğu güney kore mallarına uygulanan gümrük vergilerini artıracağını belirterek, ülkeyi washington'la daha önce imzalanan ticaret anlaşmasına uymamakla suçladı. ticaret anlaşmalarının abd için çok önemli olduğunu vurgulayan trump, bu anlaşmaların her birinde üzerinde mutabık kalınan işlem doğrultusunda gümrük vergilerini düşürmek için hızlı bir şekilde harekete geçtiklerini belirtti. güney kore devlet başkanlığı ofisi’nden yapılan açıklamada, abd’nin konuyla ilgili resmi bir bildirimde bulunmadığı belirtilerek, "şu ana kadar, abd yönetiminden tarafımıza konuyla ilgili resmi bir bildirim veya detaylarla ilgili bir açıklama yapılmamıştır" dendi. (jung yeon-je/afp) 3/30 26 ocak 2026 - ukrayna silahlı kuvvetleri 65. mekanize tugayı basın servisi tarafından yayımlanan bu fotoğraf, rusya'nın ukrayna'yı işgali sırasında zaporijya bölgesinde açıklanmayan bir yerde insansız bir kara aracına yerleştirilmiş m2 browning 50 kalibrelik makineli tüfeği test eden askerleri gösteriyor. 4. yılını doldurmak üzere olan savaşta barış görüşmeleri abd başkanı donald trump'ın baskısıyla hızlanmış gibi görünüyor. ukrayna lideri volodimir zelenski, trump'la görüşmelerinde "onurlu barış" vurgusu yapsa da abd’nin askeri yardımları kesme tehdidi kiev üzerinde büyük bir baskı oluşturuyor. zelenski, toprak tavizi verilerek sağlanan bir barışın putin’e zaman kazandıracağını ve bunun bir "barış değil, teslimiyet" olacağını savunuyor. putin tarafıysa müzakerelere açık olduğunu belirtse de, ukrayna'nın nato üyeliğinden tamamen vazgeçmesini ve yaptırımların kaldırılmasını şart koşuyor. (andriy andriyenko/ukrayna silahlı kuvvetleri 65. mekanize tugayı/afp) 4/30 25 ocak 2026 - abd'nin missouri eyaletinin columbia kentindeki bir yerleşim bölgesi, karın altında böyle göründü. büyük bir kış fırtınası 24 ocak'ta new mexico'dan kuzey carolina'ya kadar kar ve yağmur yağdırarak ilerledi. onlarca milyon amerikalıyı elektrik kesintileri, ulaşım kaosu ve kemik dondurucu soğukla karşı karşıya bıraktı. kimi yerlerde 30 santimetreye yakın kar beklenirken 10 binden fazla uçuş iptal edildi. new york'ta farklı adreslerde evsiz olduğu düşünülen 3 kişinin cansız bedenine ulaşıldı. abd başkanı trump ise "küresel ısınmaya ne oldu?" diye paylaşım yaptı. 350 milyon nüfuslu abd'de 200 milyon kişinin bu soğuk hava dalgasından etkilenmesi bekleniyor. yetkililer yoğun kar yağışlarına karşı önlem almaya çalışırken 16 eyalet ve başkent washington d.c acil durum ilan etti. (austin johnson/afp) 5/30 24 ocak 2026 - avustralya açık'ta yarışan i̇talyan lorenzo musetti, üçüncü tur maçında çek tomas machac'a karşı oynuyor. i̇talyan tenisçi rakibini 5-7, 6-4, 6-2, 5-7 ve 6-2'lik setlerle 3-2 yenerek 4. tura yükseldi. musetti'nin yanı sıra jannik sinner ve luciano darderi'nin de 4. tur biletini kazanmasıyla turnuva tarihinde ilk kez üç i̇talyan erkek tenisçi bu aşamaya ulaşmış oldu. tek erkeklerde son iki yılın şampiyonu sinner, pazartesi günü 4. turda darderi'yle karşı karşıya gelecek. avustralya'nın melbourne kentinde düzenlenen ve 18 ocak'ta başlayan turnuva, 1 şubat'ta sona erecek. (edgar su / reuters) 6/30 23 ocak 2026 - grönland'ın başkenti nuuk'taki havalimanına inen danimarka başbakanı mette frederiksen (ortada), grönland başbakanı jens-frederik nielsen'la (solda) kucaklaşıyor. abd başkanı donald trump'ın grönland'ı ele geçirme tehditlerinden geri adım atmasının ardından frederiksen ve nielsen görüşmeler yapacak. i̇sviçre'nin davos kentinde düzenlenen 2026 dünya ekonomik forumu'nda trump, nato genel sekreteri mark rutte'yle görüşmeleri sonucu grönland ve arktika'yı kapsayan bir anlaşmanın çerçevesinin oluşturulduğunu söylemişti. (jonathan nackstrand / afp) 7/30 21 ocak 2026 - abd başkanı donald trump, davos'ta düzenlenen dünya ekonomik forumu'nda merakla beklenen konuşmasını yaptı. özellikle son zamanlarda gündeme oturan grönland'ı satın alma konusunda söylenecekleri beklenen trump, konuşmasında avrupa'nın son 10 yıldır doğru yolda olmadığını öne sürdü. avrupa'ya "biz olmasaydık almanca ve japonca konuşurdunuz" diye seslenen abd başkanı, grönland'ı sadece kendilerinin koruyabileceklerini söyleyip satın alma görüşmelerinin derhal başlamasını talep etti. (markus schreiber/ap) 8/30 20 ocak 2026 - fransa devlet başkanı emmanuel macron, davos'ta düzenlenen dünya ekonomik forumu'nda. bu yıl "diyalog ruhu" temasıyla gerçekleştirilen zirveye, uluslararası sivil toplum kuruluşları ve çok sayıda akademisyenin yanı sıra küresel iş dünyasının önde gelen temsilcileri de katılıyor. jeopolitik ve jeoekonomik risklerin arttığı bu dönemde, katılımcılar küresel ekonomi, teknolojik dönüşüm, yapay zeka ve sürdürülebilirlik gibi zorlu konuları tartışacak. abd başkanı trump'ın zirve kapsamındaki konuşmasını 21 ocak'ta öğleden sonra yapması planlanırken trump'a dışişleri bakanı marco rubio, hazine bakanı scott bessent ve ticaret temsilcisi jamieson greer'ın eşlik etmesi bekleniyor. (fabrice coffrini/afp) 9/30 19 ocak 2026 - i̇spanya'nın güneyindeki endülüs bölgesinin kurtuba kenti yakınlarında iki hızlı trenin karıştığı kazada hayatını kaybedenlerin sayısının 39'a yükseldiği bildirildi. i̇spanya demir yolu ulaşım şirketi renfe, kaza sebebiyle endülüs istikametindeki 200'den fazla seferin iptal edildiğini duyurdu. ulaştırma bakanı oscar puente, malaga-madrid seferini yapan hızlı trenin raydan çıktığı kazayla ilgili, "son derece tuhaf bir kaza" değerlendirmesinde bulundu. puente, trenin yeni olduğunu, rayların yenilendiğini ve kazanın düz hat üzerinde meydana geldiğini söyledi. başbakan pedro sanchez, kaza nedeniyle bugünkü tüm programlarını iptal etti. sanchez'in gün içinde kaza bölgesine giderek yetkililerle görüşeceği bildirildi (afp) 10/30 18 ocak 2026 - danimarkalı askerler grönland'ın nuuk kentindeki limanda karaya çıkıyor. danimarka savunma bakanlığı, 2026'da grönland ve çevresinde bir dizi nato müttefikiyle birlikte tatbikat faaliyetleriyle varlığını arttırmaya devam edeceğini açıkladı. yapılan açıklamaya göre bu faaliyetler grönland makamları ve grönland hükümeti naalakkersuisut'la işbirliği içinde gerçekleştirilecek. abd başkanı donald trump'ın, ülkesinin "ulusal güvenlik amacıyla grönland'a ihtiyacının olduğu" söylemini sürdürmesi, danimarka krallığı'na bağlı özerk bölge grönland'ı gündemde tutmaya devam ediyor. abd'nin grönland konusunda danimarka'ya destek veren 8 avrupa ülkesi için ek gümrük vergisi uygulama kararı almasının arktik'teki güvenlik durumunu daha da endişeli hale getirdiği belirtiliyor. (mads claus rasmussen/afp) 11/30 17 ocak 2026 - i̇spanya'nın başkenti madrid'de düzenlenen "off february" etkinliğinde zombi kılığına girmiş bir kişi telefonunu kullanıyor. fransa, i̇spanya, birleşik krallık ve abd'de başlatılan off hareketi, zaman ve dikkati geri kazanmak için şubatın 28 günü boyunca sosyal medya uygulamalarını telefondan silmeyi öneriyor. i̇lk etkinliğini bugün düzenleyen hareket, sosyal medya platformlarıyla daha sağlıkl, bağımlılık içermeyen bir ilişki kurulmasını amaçlıyor. hareketin kurucusu olan sosyolog diego hidalgo "bu dijital zombiler, toplum olarak hepimizi temsil ediyor" diyor. (oscar del pozo / afp) 12/30 16 ocak 2026 - güney kore'nin başkenti seul'ün gecekondu mahallesi guryong'da çıkan yangın sonucu dumanlar yükseliyor. gangnam semtindeki mahallede erken saatlerde çıkan büyük yangın 8 saat süren çalışmaların ardından söndürüldü. yangında hayatını kaybeden olmadığı ancak bölgede yaşayan 258 kişinin tahliye edildiği bildirildi. yetkililer, yangının nedenini ve yol açtığı hasarın boyutunun araştırılacağını duyurdu. genellikle seul'ün son büyük gecekondu mahallesi diye tanımlanan guryong'da birçok kişi yeniden yapılanma nedeniyle bölgeden taşındı ancak gangnam şehir planlama departmanı'na göre hâlâ yaklaşık 336 hane var. (yonhap / afp) 13/30 15 ocak 2026 - i̇ran'ın başkenti tahran'ın sadeghieh meydanı'nda bir adam, yanına fotoğrafta görünmeyen, üzerinde, "bu, tahran'ın yeni otobüslerinden biriydi ve parası halkın vergileriyle ödendi" yazan bir tabela yerleştirilen otobüs enkazında. i̇ran'da başlangıçta ekonomik sıkıntıların yol açtığı protesto hareketi, 1979'da iktidara gelmesinden bu yana dini liderliğe yönelik en büyük meydan okumalardan birine dönüştü. i̇nternetin büyük ölçüde kesildiği ülkede, sınırlı iletişim kanallarından gelen bilgiler, güvenlik güçlerinin sert müdahalesiyle can kaybının hızla arttığını ortaya koyuyor.abd merkezli i̇nsan hakları aktivistleri haber ajansı’na (hrana) göre, protestolarda en az 2 bin 571 kişi öldü, 18 binden fazla kişi gözaltına alındı. bbc’nin abd’deki yayın ortağı cbs ise i̇ran içinden ve dışından kaynaklara atıfta bulunarak, protestolarda öldürülenlerin sayısının yaklaşık 12 bin olduğunu ve rakamın 20 bine ulaşabileceğini açıkladı. (atta kenare/afp) 14/30 14 ocak 2026 - kurtarma çalışanları tayland'ın nakhon ratchasima eyaletinde inşaat vincinin çökmesi sonucu raydan çıkan trenin vagonunun kaldırılmasını izliyor. yetkililer, tayland'da çin destekli bir hızlı tren projesindeki bir vincin bir yolcu treninin üzerine çökerek raydan çıkmasına neden olduğunu, 32 kişinin öldüğünü ve 64 kişinin de yaralandığını söyledi. (lillian suwanrumpha/afp) 15/30 13 ocak 2026 - eğlence severler, makedonya'nın güneybatısındaki vevcani köyünde düzenlenen karnaval alayına katıldı. yaklaşık 1400 yıllık bir geçmişe sahip olan karnaval, her yıl jülyen takvimine göre yeni yıl'ın başlangıcı olan ve makedon ortodoks kilisesi tarafından da kutlanan aziz basil bayramı arifesinde düzenleniyor. karnaval kapsamında kullanılan maskeler, 2025 yılında kuzey makedonya’da ve dünyada yaşanan politik, sosyal ve kültürel gelişmeleri hiciv yoluyla yansıtıyor. büyük bir gizlilik içinde hazırlanan bu maskeler, yalnızca bir kez kullanılıyor ve sonraki yıllara aktarılmıyor. karnavalın son gününde maskelerin yakılmasıysa kötülüklerin geride bırakılması ve toplumsal arınmanın simgesi olarak yorumlanıyor. bu ritüel, vevcani karnavalı’nı yaşayan kültürel miras örneklerinden biri haline getiriyor. (robert atanasovski/afp) 16/30 12 ocak 2026 - halk arasında bobi wine diye bilinen uganda muhalefet lideri ve ulusal birlik platformu (nup) başkan adayı robert kyagulanyi ssentamu'nun bir destekçisi, kampala'da partinin 2026 genel seçimi öncesindeki son mitingi sırasında yüzünü abd bayrağıyla kapatırken sıkılı yumruğunu kaldırıyor. liderliğini yaptığı bir gerilla hareketinin tanzanya'dan da destek alarak başarılı olmasıyla 1986'dan beri uganda'yı yöneten 81 yaşındaki yoweri museveni, cumhurbaşkanlığına bir dönem daha devam etmek istiyor. perşembe düzenlenecek seçimlerde museveni'nin bir kez daha kazanması bekleniyor. uzun iktidarı boyunca göreceli bir istikrar, ekonomik büyüme, eğitimde gelişme ve hiv oranlarında düşüş görülse de muhalefet onu demokrasi karşıtlığıyla suçluyor. (luis tato/afp) 17/30 11 ocak 2026 - fransa'nın başkenti paris'te, i̇ran i̇slam cumhuriyeti'ni kınayan kitlesel gösterileri desteklemek amacıyla eylem düzenlendi. i̇ran'da i̇slam cumhuriyetine karşı üç yıldan uzun süredir düzenlenen en büyük eylemde en az 192 protestocu öldürülürken, yetkililerin gösterileri bastırmak için "katliam" yaptığına dair uyarılar da artıyor. başlangıçta hayat pahalılığına duyulan öfkeyle başlayan protestolar, 1979 devriminden bu yana i̇ran'da yürürlükte olan teokratik sisteme karşı bir harekete dönüştü ve iki haftadır sürüyor. i̇ran cumhurbaşkanı mesud pezeşkiyan, göstericilerin itirazlarını görmezden gelmediklerini, sorunları çözmek için çaba gösterdiklerini söyledi. tahran yönetimi aynı zamanda ülke genelinde internet ve telekomünikasyon kesintisi uyguluyor. (kiran ridley/afp) 18/30 10 ocak 2026 - suriye hükümeti güvenlik güçleri, halep'in şeyh maksud mahallesindeki bir sokakta nöbet tutuyor. bölgedeki çatışmalar günlerdir devam ederken suriye ordusu, mahallede ypg/sdg’ye yönelik yürüttüğü operasyonun tamamlandığını bugün açıkladı. açıklamada sivil halka evlerinde kalma çağrısı yapılarak "çünkü sdg ve pkk terör örgütü unsurları (halkın) arasında saklanmaktadır" dendi. bugün ayrıca sdg tarafından fırlatıldığı düşünülen drone, vali binasını vurdu. saldırıda hayatını kaybeden veya yaralanan olup olmadığına dair henüz bir açıklama yapılmadı. (bakr alkasem / afp) 19/30 9 ocak 2026 - i̇srail ordusunun yerinden edilmiş ailelerin yaşadığı çadır kampını bombalamasının ardından gazze'deki el şati mülteci kampı'ndaki iki filistinli giysi topluyor. ekimde hamas'la ateşkes yapmasına rağmen i̇srail, filistin'e yönelik saldırılarını sürdürüyor. gazze'deki sivil savunma teşkilatı dünkü hava saldırılarında 5'i çocuk en az 13 kişinin öldürüldüğünü duyurdu. i̇srail ise bugünkü açıklamasında "başarısız bir füze" fırlatmasına karşılık olarak "gazze şeridi'nin güney ve kuzeyindeki hamas teröristlerini ve terör altyapısını tam isabetle vurduğunu" savundu. ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana i̇srail'in düzenlenlediği saldırılarda 439 kişinin öldüğü, 1223 kişinin yaralandığı aktarılıyor. (omar al-qattaa/ afp) 20/30 8 ocak 2026 - fransa’da çiftçiler, avrupa birliği’nin güney amerika ülkeleriyle imzalamayı planladığı kapsamlı serbest ticaret anlaşmasını protesto etmek için sabaha karşı paris’e giden yolları ve kentin simge noktalarını trafiğe kapattı. eylemler, mercosur anlaşmasının yanı sıra hükümetin tarım politikalarına yönelik tepkileri de içeriyor. farklı çiftçi sendikalarının çağrısıyla düzenlenen protestolarda, planlanan anlaşmanın mercosur ülkelerinden ab pazarına ucuz gıda girişini artıracağı ve avrupalı üreticileri zor durumda bırakacağı savunuldu. çiftçiler ayrıca hükümetin sığır hastalığıyla mücadelede izlediği politikaya da tepki gösterdi. koordinasyon rurale sendikasının üst düzey yöneticilerinden stephane pelletier, yaptığı açıklamada, "öfkeyle umutsuzluk arasındayız. terk edilmişlik hissi yaşıyoruz; mercosur bunun en somut örneği" dedi. çiftçiler, polis kontrol noktalarını aşarak kente girdi. polis, çatışmadan kaçınarak göstericileri çevreledi. (gonzalo fuentes/reuters) 21/30 7 ocak 2026 - arjantin'in patagonya bölgesindeki şiddetli orman yangınları kontrol altına alınamadı. 700'den fazla yerli ve turist bölgeden tahliye edildi. arjantin'in patagonya bölgesinde pazartesi gününden bu yana etkisini artıran yangınlar, özellikle chubut eyaletine bağlı el hoyo kasabası ile puerto patriada çevresini etkiledi. alevler çok sayıda evi ve işletmeyi küle çevirdi. yangının yüksek sıcaklık, şiddetli rüzgar ve uzun süredir devam eden kuraklık nedeniyle hızla yayıldığı bildirildi. el hoyo belediye başkanı césar salamín, yangının gece boyunca da etkisini sürdürdüğünü belirterek "bize hiç nefes aldırmadı. gece boyu sıcaklık düşmedi, rüzgar dinmedi. ancak sabaha karşı biraz duruldu. aynı anda pek çok cephede mücadele verdik. elimizdeki kaynaklar yetersiz kaldı" dedi. (maxi jonas/reuters) 22/30 6 ocak 2026 - endonezya ulusal arama ve kurtarma ajansı (basarnas) tarafından yayımlanan bu fotoğrafta, endonezya'nın kuzey sulawesi eyaletinin sitaro bölgesini vuran ani sellerin ardından kurtarma ekipleri ve köylüler mağdurları ararken görülüyor. ani sellerde en az 14 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. yetkililer, kayıp kişilerin aranmasına devam edildiğini açıkladı. yerel kurtarma ajansının sözcüsü nuriadin gumeleng, pazartesi sabahı erken saatlerde yağan şiddetli yağmurun, siau tagulandang biaro bölgesinde bulunan siau adasında ani sellere neden olduğunu söyledi. ülke afet hafifletme ajansı sözcüsü abdul muhari yaptığı açıklamada, ani sellerin ardından en az 444 kişinin yerel okullara ve kiliselere tahliye edildiğini belirtti. (basarnas/ap) 23/30 5 ocak 2025 - toyosu balık pazarındaki yeni yıl müzayedesinin ardından, tokyo'daki "sushizanmai" suşi restoranında bir çalışan, 243 kilogramlık bir mavi yüzgeçli ton balığının başını kaldırıyor. japon bir suşi girişimcisi, tokyo'nun ana balık pazarında düzenlenen yıllık prestijli yeni yıl müzayedesinde, dev bir mavi yüzgeçli ton balığı için 3,2 milyon dolar ödeyerek, önceki tüm zamanların en yüksek fiyat rekorunu kırdı. suşi ve sashimiye olan yoğun talep nedeniyle pasifik mavi yüzgeçli ton balığı geçmişte iklim değişikliği ve aşırı avlanma yüzünden tehdit altındaki türler arasında yer almıştı. ancak son yıllarda uygulanan koruma önlemleri sayesinde stokların toparlanma sürecine girdiği belirtiliyor. (yuichi yamazaki/afp) 24/30 4 ocak 2026 - abd'li kayakçı nina o'brien, fis alp disiplini dünya kupası'nın slovenya'da düzenlenen ayağında kadınlar slalom kategorisinde yarışırken. geçen yıl ekimde 60. kez başlayan dünya kupası, bu yıl martta sona erecek. alp disiplini dahil fis bünyesinde düzenlenen diğer kış sporları eurosport kanallarından izlenebiliyor. (jure makovec/afp) 25/30 3 ocak 2026 - venezuela'nın başkenti karakas'ta patlama sesleri ve uçakların gürültüsünü duyan halk sokakta koşuyor. abd başkanı donald trump aylardır süren tehditlerin ardından bugün erken saatlerde venezuela'nın çeşitli yerlerine saldırı başlattı. yerel saatle gece 2 sularında başlayan saldırıların ardından ülkede ohal ilan edildi. sonraki saatlerde trump, venezuela devlet başkanı nicolas maduro ve eşininin yakalanarak ülkeden çıkarıldığını duyurdu. trump, güney amerika ülkesini uyuşturucu nedeniyle hedef aldığını savunurken, maduro asıl hedefin petrol rezervleri olduğunu söylüyor. (matias delacroix/ap) 26/30 2 ocak 2026 - angelina jolie, mısır'ın refah sınır kapısı'nda kızılay çalışanlarıyla konuşuyor. amerikalı oyuncu ve eski bm özel elçisi jolie, mısır'a nakledilen yaralı filistinlilerin durumunu görmek ve harap olmuş bölgeye yapılan yardım teslimatlarını incelemek üzere bu ziyareti gerçekleştirdi. ünlü oyuncu, sınır hattındaki temaslarının yanı sıra el-ariş genel hastanesi'ne giderek tıbbi hizmetleri inceledi. ziyaret sırasında sağlık personelinin hasta kabul süreçleri ve tedavi çalışmaları hakkında da bilgi aldı. jolie, "çalışanlara ve gönüllülere gösterdikleri çaba ve emekleri için teşekkür ederek" bölgeden ayrıldı. (mohamed arafat/ap) 27/30 1 ocak 2026 - i̇sviçre'nin crans-montana kayak merkezindeki patlamanın ardından kurtarma ekipleri çalışıyor. ülkenin kuzeyindeki kayak merkezinde le constellation adlı barda yeni yılın ilk saatlerinde çıkan yangında onlarca kişinin hayatını kaybettiği, yaklaşık 100 kişininse yaralandığı bildirildi. reuters'a göre i̇talya dışişleri bakanlığı, i̇sviçre polisinden alınan bilgilere göre yaklaşık 40 kişinin öldüğünü söylese de i̇sviçreli yetkililer net bir rakam vermedi. başlangıçta patlama olarak bildirilen yangının nedeni belirsizliğini koruyor ancak yetkililer, bunun bir saldırıdan ziyade kaza gibi göründüğünü belirtiyor. bfm tv'ye konuşan iki tanık yangının, üzerinde maytap olan şampanya şişelerinin ahşap tavana çok yakın taşınması sonucu başladığını söyledi. (maxime schmid / afp) 28/30 31 aralık 2025 - sidney'de yılbaşı kutlamalarında sidney liman köprüsü ve sydney opera binası üzerinde gece yarısı gökyüzünü havai fişekler aydınlattı. avustralya tsi̇ 16.00 itibarıyla yeni yıla merhaba dedi. dünyada yılbaşı ilk olarak samoa ile kiribati'ye bağlı kiritimati adası'nda kutlandı. avustralya'nın ardından sırasıyla japonya, tayvan, çin ve rusya yeni yıla girecek ülkeler arasında yer alıyor. (saeed khan/afp) 29/30 30 aralık 2025 - peru'nun cusco bölgesindeki pampacahua'da, 30 aralık 2025 tarihinde, machu picchu ile ollantaytambo'yu birbirine bağlayan güzergahta iki tren kafa kafaya çarpıştı. yetkililer, peru'nun güneydoğusundaki machu picchu'ya giden güzergahta iki turist treni arasında meydana gelen çarpışmada en az bir kişinin öldüğünü ve 40 kişinin yaralandığını bildirdi. yaralılardan yaklaşık 20’sinin durumunun ciddi olduğunu belirtti. yaralananlar arasında yabancı turistlerin de bulunduğu aktarıldı. peru polisi, ağırlıklı olarak turistleri taşıyan trenler arasındaki çarpışmaya ilişkin soruşturma başlattı. (carolina paucar/afp) 30/30 29 aralık 2025 - gazze şeridi'nin merkezindeki bureyc mülteci kampında yerinden edilmiş bir filistinli kız çocuk. i̇srail ordusu, bureyc'in doğu bölgelerine hava saldırısı gerçekleştirdi. refah kentinin doğu bölgeleri topçu atışlarıyla vurulurken, gazze kentinin doğusu da hedef alındı. gazze şeridi'nde 10 ekim'de yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasını hemen her gün ihlal eden i̇srail ordusu, filistinlilere yönelik saldırılarına devam ediyor. gazze'deki hükümetin verilerine göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana düzenlenen saldırılarda, 418 sivil yaşamını yitirdi 1141 kişi yaralandı. gazze sivil savunma müdürlüğü sözcüsü mahmud basal, yaptığı yazılı açıklamada, i̇srail'in gazze şeridi'ne yönelik saldırıları sonucu evlerini kaybeden filistinlilerin zorlu kış şartlarına dikkati çekti. bölgedeki dondurucu hava dalgası nedeniyle gazze şeridi'nde bu ay 25 filistinlinin hayatını kaybettiğini aktaran basal, bunlar arasında 6 çocuğun olduğunu belirtti. (eyad bala/afp) türkiye'nin de benzer bir sonuca varması için gerekçeler var. yapay zekada gerçek emelleri, giderek daha yazılım ve yapay zeka yoğun hâle gelen bir savunma teknolojisi sektörü, büyüyen veri merkezi ve çip hevesleri ile hindistan'ın karşılaştığı aynı yapısal açık var: yerli bir öncü yığının yokluğu. türkiye için tabii ki "yerli ve millî" teknolojiler ve "millî teknoloji hamlesi", uzun dönemde geliştirilmesi gereken stratejik hedeflerdir. ancak bu uzun dönemli hedeflere ulaşmak amacıyla kısa ve orta vadede mevcut bilgi birikimlerinden de faydalanmakta yarar var. pax silica şimdilik, bu açığın daraltılabileceği başlıca mekanizma olabilir; ortak yatırım, güvenilir tedarikçi statüsü ve ileri çiplere yönelik araştırmalara erişim yoluyla. dikkat çekicidir ki yunanistan, halihazırda pax silica'nın ilk imzacılarından biri. bir komşunun çoktan katıldığı bir çerçevenin dışında kalmak, türkiye için bekledikçe daha kötü şartlarda yapay zeka yarışının çeperine itilme riski demektir. bunların hiçbiri, seçimin basit olduğunu öne sürmek anlamına gelmiyor. türkiye'nin geçmişte abd ve ab ile olan ilişkilerinde dönem dönem yaşanan gerginlikler, türkiye'yi batı, rusya ve küresel güney arasında benimsediği çok yönlü dış politika duruşuna yöneltti. ancak çok yönlü olurken, bu farklı istikametler arasında savrulmamak da önemlidir. dolayısıyla türkiye bir yandan abd ile ilişkilere büyük önem verirken, diğer taraftan da abd'nin türkiye'ye pax silica için bir davet uzatıp uzatmayacağı sorusunun açık kalması, durumu biraz daha karmaşıklaştırıyor. hindistan'ın kendisi de diğer kapılarını açık tutarak pax silica'yı imzaladı; hizalanmayı stratejik özerklik geleneğinden geçirerek ördü. türkiye'nin de benzer hassas manevrayı yapması gerekebilir. ne var ki teknoloji düzenindeki gidişatın yönü açık ve eşit mesafe duruşu her geçen ay daha maliyetli hâle geliyor. dolayısıyla yapay zeka çağı, nihayetinde yalnızca 2 şeyi ödüllendiriyor: öncü cepheye sahip olmak ya da ona ayrıcalıklı erişimi güvence altına almak. şimdilik ilkini yapamayan hindistan, akıllıca ikincisini seçti. türkiye, veri merkezleri inşa etmeyi ve mühendisler yetiştirmeyi tabii ki hedeflemelidir; ancak bu konuma ulaşmanın kolay olacağı da sanılmamalı. türkiye'nin de muhtemelen hindistan gibi, eninde sonunda erişimi seçmesi gerekecektir. bilhassa, yunanistan'ın erken imzasının gösterdiği gibi, pax silica'da koltuklar doluyor. şartlar hâlâ pazarlığa açıkken bir koltuk kapmak (pax silica'da yer almak), düzen sertleştikten sonra geriye ne kalırsa onun için sıraya girmekten iyidir (aksi hâlde ab üyeliğine benzer bir sürünceme süreci yaşanabilir). eski türk dış politika refleksleriyle, eğer bir uluslararası kuruluşta yunanistan temsil ediliyorsa, türkiye de o kuruluşta yer almalıdır diye düşünüyorum. hatta iyimser olarak, bu vesileyle yeni platformda da türk-yunan dostluğunun ve yeni iş birliği olanaklarının geliştirilebileceği görüşündeyim. yazımı bitirirken, sabah radyodaki yorumlarıyla (evdeki hesap radyo programında), pax silica ve yapay zeka örnekleri üzerine yazmama ilham kaynağı olan prof. murat ferman'a buradan teşekkür etmek isterim. saygılar sunarım. kaynaklar: "india emerges as apac's second-largest data centre market with 1.6 gw capacity" (cushman & wakefield 2026), communications today — https://www.communicationstoday.co.in/india-emerges-as-apacs-second-largest-data-centre-market-with-1-6-gw-capacity/ "india emerges as apac's second-largest data centre market with 1.6 gw capacity, report," fortune india — https://www.fortuneindia.com/business-news/india-emerges-as-apacs-second-largest-data-centre-market-with-16-gw-capacity-report/139944 "india benefits from data center trade despite missing main ai play," nikkei asia — https://asia.nikkei.com/business/markets/equities/india-benefits-from-data-center-trade-despite-missing-main-ai-play "explained: powering ai — inside india's data centres," ndtv — https://www.ndtv.com/video/explained-powering-ai-inside-india-s-data-centres-1059562 "american airlines plans to double india tech hub staff," reuters — https://www.reuters.com/world/india/american-airlines-plans-double-india-tech-hub-staff-sources-say-2026-05-27/ "trump pledges unwavering support to india in call during event at us embassy in new delhi," anadolu agency — https://www.aa.com.tr/en/americas/trump-pledges-unwavering-support-to-india-in-call-during-event-at-us-embassy-in-new-delhi/3947676 *bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve independent türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. hindistan veri merkezleri yapay zeka doç. dr. ali oğuz diriöz doç. dr. ali oğuz diriöz independent türkçe için yazdı doç. dr. ali oğuz diriöz cumartesi, haziran 27, 2026 - 06:00 main image: <p>hindistan genelinde sayıları hızla artan veri merkezleri, yapay zeka ve dijital dönüşüm süreçlerine güç sağlamaya devam ediyor / fotoğraf: reuters</p> türki̇ye'den sesler related nodes: veri merkezleri, yapay zeka ve dijital altyapıda coğrafyanın önemi türkiye'nin milli teknoloji hamlesi küresel ölçek gerektirir: hindistan'ın yapay zeka stratejisi örneği türkiye neden hindistan ai impact summit’i yakından takip etmeli? type: news seo title: yapay zeka yarışında değil ama veri merkezi yarışında hindistan neden avantajlı? copyright independentturkish:.

değerli independent türkçe okuyucuları, şu sıralar yapay zeka (artificial intelligence – ai) konusu, dünyadaki en önemli teknolojik gelişmelerden biri. bilişim teknolojileri ve yazılım geliştirme alanında önemli bir konuma sahip olan hindistan, yapay zeka inşasının tam merkezine birdenbire ve gözle görülür biçimde yerleşti. cushman & wakefield'in 2026 küresel karşılaştırmasına göre ülke, yaklaşık 1,6 gigavatlık kapasitesiyle artık asya-pasifik bölgesinin en büyük 2. veri merkezi pazarı konumunda. reliance, yapay zeka için 110 milyar dolar mertebesinde bir taahhütte bulundu; adani hiperölçekli kampüsler yükseltiyor; tata, openai'yi veri merkezi müşterisi olarak imzaladı; google ise yeni bir hindistan-abd denizaltı kablosu döşüyor. mayıs ayı sonunda yeni delhi'deki abd büyükelçiliğinde düzenlenen resepsiyona canlı telefon bağlantısıyla katılan başkan trump, ev sahiplerine hindistan'ın kendisine "yüzde 100" güvenebileceğini söyledi. görünüşe bakılırsa yeni bir teknolojik güç masadaki yerini alıyor. yine de piyasalar daha temkinli bir tablo görüyor. nikkei asia'nın gözlemlediği gibi, ülkenin borsasında hâlâ abd'de nvidia'nın temsil ettiği türden saf bir yapay zeka şampiyonu yok. hindistan'ın asıl paraya çevirdiği şey altyapı ticareti: i̇nşa sürecinin çelik kasalarını, transformatörlerini ve şalt ekipmanlarını üreten sanayi ve enerji ekipmanı firmaları, yükselişten beslenen hisseler arasında yer alıyor. fazla oku bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (related nodes field) hindistan, yapay zeka altına hücumunun altınını değil, o altını elde etmek için gerekli olan kazma ve kürek gibi temel araç gereçleri satıyor. bununla birlikte, kimi değerlendirmeler artık hindistan'ı dünyanın önde gelen yapay zeka güçleri arasında, ancak geniş bir bant içinde konumlandırıyor. stanford'un ai vibrancy index'i ve jpmorgan'ın piyasa değerlendirmesi, ülkeyi yalnızca abd ve çin'in ardından 3. sıraya yerleştiriyor. qs world future skills index ise daha temkinli bir değerlendirmeyle ülkeyi yapay zeka ekonomisine hazırlık bakımından 13. sıraya koyuyor ve pazar talebi ile üniversite düzeyindeki beceriler arasında giderek genişleyen bir uçuruma dikkat çekiyor. 3. sıra ile 13. sıra arasında büyük fark var ama her hâlükârda hindistan'ın yapay zeka alanında da dikkat çeken ve yükselen bir ülke olduğu aşikâr. bu yelpazenin kendisi hikâyeyi anlatıyor: müthiş bir yetenek ve benimseme havuzu var; ancak henüz iyileştirilmesi gereken temeller ve altyapı da bulunuyor. veri merkezinin ne olduğu konusunu netleştirmek gerekirse; veri merkezi, yapay zekanın fiziksel motorudur. veri merkezleri; devasa miktarda elektrikle beslenen, durmaksızın çalışan soğutma sistemleriyle ayakta tutulan, modellerin eğitildiği ve dünyanın sorularını yanıtladığı özel işlemci depolarıdır. bunlar, yapay zeka çağının fabrikalarıdır ve hindistan bunları inşa etmede ustalaşıyor. ne var ki bir fabrika, ürettiği tasarımla aynı şey değildir ve meselenin tamamı da bu ayrımda yatıyor. aynı şey insanlar için de geçerli. hindistan artık dünyanın en büyük küresel yetkinlik merkezi. 2026 tarihli nasscom-zinnov raporuna göre 2.100'den fazla merkez, yaklaşık 2,36 milyon kişiyi istihdam ediyor ve 100 milyar dolara yakın gelir üretiyor. american airlines, hyderabad'daki teknoloji merkezinde yazılım, yapay zeka ve siber güvenlik alanlarında çalışan sayısını 800 kişiye ulaştırarak ikiye katlıyor. southwest, jpmorgan, walmart, eli lilly ve hatta nvidia da hindistan'daki mühendislik operasyonlarını derinleştirdi. uzun süre dünyanın arka ofisi olan ülke, artık ciddi mühendislik, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini büyük ölçekte yürütüyor. kutlamanın altında yatan rahatsız edici gerçek şu: veri merkezleri ve mühendisler, yapay zekanın altyapı ve emek katmanlarıdır; vazgeçilmezdirler, ancak aynı zamanda yığının en metalaşmış ve en kolay ikame edilebilir parçalarıdır. bir veri merkezi 18 ayda finanse edilip inşa edilebilir; yetenekli bir mühendis ise işe alınabilir. bu kadar kolay satın alınamayacak olan ise üstteki katmandır ve kalıcı güç ile kâr marjları işte o katmanda bulunur. bu yüksek değerli katmanın 4 bileşeni var ve hindistan bunların hiçbirinde öncü konumda değil. birincisi, yalnızca bir avuç laboratuvarın ürettiği, gerçek anlamda yetkin sistemler olan öncü temel modeller. i̇kincisi, tayvan'ın tsmc'sinin en ileri silikonun ezici çoğunluğunu ürettiği ve hollanda'nın asml'sinin tek başına onu basan litografi makinelerini imal ettiği en gelişmiş mantık çipleri. üçüncüsü, hâlâ emekleme aşamasında olmasına rağmen potansiyel olarak belirleyici olan kuantum hesaplama. dördüncüsü ise taklit edilmesi en zor olanı: birikmiş teknik bilgi (know-how); makine öğrenimi sistemlerini yıllarca büyük ölçekte eğitmiş ve sahaya sürmüş olmanın örtük, katlanarak büyüyen deneyimi, araştırma kültürleri, yoğun yetenek ağları ve tescilli veri geri besleme döngüleri. bu zorluklara dikkat çektikten sonra, hindistan'ın bu boşluklar karşısında pek de pasif kalmadığını kabul etmek gerekir. yeni delhi, geçtiğimiz yıl boyunca yüksek değerli 4 katmanın tamamında bağımlılığı en azından kısmî bir öz yeterliliğe dönüştürmek için harekete geçti. gerçi kapatılması gereken mesafe hafife alınmamalı. öncü temel modeller cephesinde, yaklaşık 1,1 milyar dolarlık indiaai misyonu, ülkenin dilsel ve sosyoekonomik çeşitliliğine göre ayarlanmış yerli büyük dil modellerini finanse ediyor. sarvam ai, bharatgen ve corover'ın bharatgpt'si gibi girişimler, yabancı modelleri yalnızca ince ayardan geçirmek yerine hint dillerine özgü sistemler kuruyor. yarı iletken ortaklığında ise en dikkat çekici sonuç, tata electronics ile hollandalı dev asml arasında, hindistan'ın ilk ön uç (front-end) yarı iletken üretim tesisini gujarat'taki dholera'da kurmak üzere imzalanan anlaşma oldu. başbakan modi'nin mayıs 2026'daki hollanda ziyareti, ikili ilişkileri stratejik ortaklık düzeyine yükseltti ve bu anlaşmayı doğurdu. bu, hindistan'ın hemen hemen her şeyi ithal ettiği bir katmanda önemli bir adım ve ilk dayanak noktası. kuantum hesaplama alanında, yaklaşık 630 milyon dolarlık ulusal kuantum misyonu, indiaai çabasıyla iç içe geçirildi. bengaluru merkezli qpiai girişimi, 64 kübitlik bir süper iletken işlemci olan kaveri'yi piyasaya sürerken, amaravati'de buna adanmış bir araştırma merkezi şekilleniyor. birikmiş teknik bilgi cephesinde ise 5 ayaklı bir hamle — kamu-özel ortak hesaplama yoluyla sübvansiyonlu fiyatlarla sunulan yaklaşık 38.000 gpu, aikosh veri platformu, bhashini dil yığını, futureskills programı ve bilinçli olarak hafif dokunuşlu bir yönetişim duruşu — gibi adımlar, geniş bir bilişim iş gücünü yapay zeka tüketicisinden yapay zeka üreticisine dönüştürmeyi amaçlıyor. gidişatın yönü açık. yine de bunlar şimdilik öncü kapasite değil, temel (ve altyapı) niteliğinde: planlanmış fabrika, ilk ticari kuantum çipi ve küresel liderlerin hâlâ epeyce gerisinde kalan temel modeller. hindistan yarışta kendisine güvenilir bir yer edindi, ama en yüksek değerli katmanlardaki açığı kapatmak öyle bir çırpıda mümkün olmayacak. yüksek katmanlardaki açığı kapatmak, 1 yıllık duyuruların yerini tutamayacağı ölçüde sürdürülebilir sermaye ve zaman gerektirecek. hindistan'ın bu açığı kapatması için gereken koşullar, yapay zeka geliştirme hevesindeki türkiye ve diğer pek çok ülke için de geçerlidir. yukarıda belirtildiği gibi, taklit edilmesi en zor olan, birikmiş teknik bilgidir. bu son nokta üzerinde durmayı hak ediyor; çünkü asıl siper budur. grafik işlemcileri satın alabilir, beton dökebilirsiniz; ama 20 yıllık bir öncü araştırma kültürünü ya da ardışık model nesillerini sahaya sürmüş olmanın kurumsal hafızasını satın alamazsınız. ve hindistan'ın kendine özgü paradoksu işte burada: ülke, dünya çapında çip tasarımcıları ve makine öğrenimi araştırmacılarını bolca yetiştiriyor, ama bunların büyük bir kısmı hint laboratuvarları yerine amerikan ve çin laboratuvarlarında çalışıyor. hindistan, kendi öncü devini henüz kurmadan, küresel teknoloji devlerine — microsoft, google, ibm — bol miktarda mühendis ve üst düzey yönetici sağlayan bir ülke oldu. dolayısıyla hindistan'ın konumu, tüm görkeminden arındırıldığında şudur: kazma ve küreklerin etkileyici bir bölümüne sahiptir ve madencilerin büyük bir kısmını kiraya verir; oysa altının kendisi — modeller, en ileri çipler, kuantum makineleri — başka yerde, ezici biçimde 2 ülkede çıkarılıyor. yapay zeka ekonomisinde gerçekten kıt ve savunulabilir olan ne varsa, neredeyse tamamı abd ve çin'de yoğunlaşmış durumda. hindistan bunu gayet iyi biliyor ve verdiği yanıt açık. 20 şubat 2026'da, yeni delhi'de düzenlediği ai impact summit'te hindistan, pax silica bildirgesi'ni — çiplerin, kritik minerallerin, hesaplama gücünün ve yapay zeka altyapısının tedarik zincirlerini güvence altına almaya yönelik abd önderliğindeki çerçeveyi — imzaladı. katılım, esasen veri merkezleri ve mühendislerin yeterli olmadığının; yığının eksik parçalarına, şimdilik tek başına inşa etmek yerine abd'yle hizalanma yoluyla ulaşılması gerektiğinin bir itirafıydı. pax silica, hindistan'ın henüz imal edemediği teknolojilerde kendisine bir öncü cephe seçtiğinin açık bir göstergesidir. washington ise sıkı duruyor. trump'ın "hindistan ne isterse alır" yollu coşkulu vaadinin ötesinde, abd'nin yeni delhi büyükelçisi, kendi misyonu aracılığıyla çekilen 20 milyar doların üzerinde yeni yatırıma, imzalanmak üzere olan bir ara ticaret anlaşmasına ve derinleşen ortaklığın bel kemiği olarak hindistan'ın pax silica'ya katılımına işaret etti. hindistan'a ön sıralardan bir koltuk öneriliyor; aslında büyük ölçüde washington'ın belirlediği şartlarda, ikincil bir koltuk ama yine de bir koltuk. i̇şte tam da bu noktada, hindistan'ın hikâyesinin ankara'da dikkatle izlenmesi gerekiyor. hindistan ölçeğinde bir ülke (dünyanın en kalabalık ülkesi) — gigavatlarca veri merkezi, milyonlarca mühendis ve 100 milyar dolarlık çekler yazan holdingleriyle — yine de yapay zeka cephesine ulaşmak için abd önderliğindeki blokla hizalanması gerektiği sonucuna vardıysa, hindistan'ın nüfusuna sahip olmayan güçler için de benzer sonuca varılması şaşırtıcı olmamalıdır. bu derslerden belki de en önemlisi, sadece altyapının değil, bilgi birikiminin de önemli olduğudur. altyapıyı inşa etmek, tek başına kapasiteyi getirmiyor. erişim getiriyor. shape created with sketch. fotoğraflarla dünyadan haberler hepsini göster 30 fotoğraflarla dünyadan haberler 1/30 28 ocak 2026 - fransız alpleri'ndeki lüks kayak merkezi courchevel'deki 5 yıldızlı grandes alpes otelinde dün akşam çıkan yangına itfaiyeciler müdahale ediyor. ünlü kayak merkezindeki otelden dün gece 90'dan fazla kişi tahliye edildi. ayrıca yetkililer, yaklaşık 200 konuğu bulunan yakındaki hotel le lana'nın da risk nedeniyle tahliye edildiğini söyledi. kimsenin yaralanmadığı ve yangının diğer binalara sıçramasının engellendiği bildirildi. jandarma yangının nedenini araştırıyor. i̇sviçre'nin crans-montana kasabasındaki bir barda yılbaşı gecesi çıkan yangında 40 kişinin hayatını kaybetmesi ve 100'den fazla kişinin yaralanmasının ardından bölgedeki güvenlik önlemleri mercek altında. (alex martin / afp) 2/30 27 ocak 2026 - bir protestocu, seul'deki abd büyükelçiliği önünde trump'ın güney kore'ye yönelik gümrük vergilerini artırma planlarını kınayan bir miting sırasında abd başkanı donald trump'ın maskesini takıyor. abd başkanı donald trump 26 ocak'ta yaptığı açıklamada, aralarında otomobil, kereste ve ilaçların da bulunduğu güney kore mallarına uygulanan gümrük vergilerini artıracağını belirterek, ülkeyi washington'la daha önce imzalanan ticaret anlaşmasına uymamakla suçladı. ticaret anlaşmalarının abd için çok önemli olduğunu vurgulayan trump, bu anlaşmaların her birinde üzerinde mutabık kalınan işlem doğrultusunda gümrük vergilerini düşürmek için hızlı bir şekilde harekete geçtiklerini belirtti. güney kore devlet başkanlığı ofisi’nden yapılan açıklamada, abd’nin konuyla ilgili resmi bir bildirimde bulunmadığı belirtilerek, "şu ana kadar, abd yönetiminden tarafımıza konuyla ilgili resmi bir bildirim veya detaylarla ilgili bir açıklama yapılmamıştır" dendi. (jung yeon-je/afp) 3/30 26 ocak 2026 - ukrayna silahlı kuvvetleri 65. mekanize tugayı basın servisi tarafından yayımlanan bu fotoğraf, rusya'nın ukrayna'yı işgali sırasında zaporijya bölgesinde açıklanmayan bir yerde insansız bir kara aracına yerleştirilmiş m2 browning 50 kalibrelik makineli tüfeği test eden askerleri gösteriyor. 4. yılını doldurmak üzere olan savaşta barış görüşmeleri abd başkanı donald trump'ın baskısıyla hızlanmış gibi görünüyor. ukrayna lideri volodimir zelenski, trump'la görüşmelerinde "onurlu barış" vurgusu yapsa da abd’nin askeri yardımları kesme tehdidi kiev üzerinde büyük bir baskı oluşturuyor. zelenski, toprak tavizi verilerek sağlanan bir barışın putin’e zaman kazandıracağını ve bunun bir "barış değil, teslimiyet" olacağını savunuyor. putin tarafıysa müzakerelere açık olduğunu belirtse de, ukrayna'nın nato üyeliğinden tamamen vazgeçmesini ve yaptırımların kaldırılmasını şart koşuyor. (andriy andriyenko/ukrayna silahlı kuvvetleri 65. mekanize tugayı/afp) 4/30 25 ocak 2026 - abd'nin missouri eyaletinin columbia kentindeki bir yerleşim bölgesi, karın altında böyle göründü. büyük bir kış fırtınası 24 ocak'ta new mexico'dan kuzey carolina'ya kadar kar ve yağmur yağdırarak ilerledi. onlarca milyon amerikalıyı elektrik kesintileri, ulaşım kaosu ve kemik dondurucu soğukla karşı karşıya bıraktı. kimi yerlerde 30 santimetreye yakın kar beklenirken 10 binden fazla uçuş iptal edildi. new york'ta farklı adreslerde evsiz olduğu düşünülen 3 kişinin cansız bedenine ulaşıldı. abd başkanı trump ise "küresel ısınmaya ne oldu?" diye paylaşım yaptı. 350 milyon nüfuslu abd'de 200 milyon kişinin bu soğuk hava dalgasından etkilenmesi bekleniyor. yetkililer yoğun kar yağışlarına karşı önlem almaya çalışırken 16 eyalet ve başkent washington d.c acil durum ilan etti. (austin johnson/afp) 5/30 24 ocak 2026 - avustralya açık'ta yarışan i̇talyan lorenzo musetti, üçüncü tur maçında çek tomas machac'a karşı oynuyor. i̇talyan tenisçi rakibini 5-7, 6-4, 6-2, 5-7 ve 6-2'lik setlerle 3-2 yenerek 4. tura yükseldi. musetti'nin yanı sıra jannik sinner ve luciano darderi'nin de 4. tur biletini kazanmasıyla turnuva tarihinde ilk kez üç i̇talyan erkek tenisçi bu aşamaya ulaşmış oldu. tek erkeklerde son iki yılın şampiyonu sinner, pazartesi günü 4. turda darderi'yle karşı karşıya gelecek. avustralya'nın melbourne kentinde düzenlenen ve 18 ocak'ta başlayan turnuva, 1 şubat'ta sona erecek. (edgar su / reuters) 6/30 23 ocak 2026 - grönland'ın başkenti nuuk'taki havalimanına inen danimarka başbakanı mette frederiksen (ortada), grönland başbakanı jens-frederik nielsen'la (solda) kucaklaşıyor. abd başkanı donald trump'ın grönland'ı ele geçirme tehditlerinden geri adım atmasının ardından frederiksen ve nielsen görüşmeler yapacak. i̇sviçre'nin davos kentinde düzenlenen 2026 dünya ekonomik forumu'nda trump, nato genel sekreteri mark rutte'yle görüşmeleri sonucu grönland ve arktika'yı kapsayan bir anlaşmanın çerçevesinin oluşturulduğunu söylemişti. (jonathan nackstrand / afp) 7/30 21 ocak 2026 - abd başkanı donald trump, davos'ta düzenlenen dünya ekonomik forumu'nda merakla beklenen konuşmasını yaptı. özellikle son zamanlarda gündeme oturan grönland'ı satın alma konusunda söylenecekleri beklenen trump, konuşmasında avrupa'nın son 10 yıldır doğru yolda olmadığını öne sürdü. avrupa'ya "biz olmasaydık almanca ve japonca konuşurdunuz" diye seslenen abd başkanı, grönland'ı sadece kendilerinin koruyabileceklerini söyleyip satın alma görüşmelerinin derhal başlamasını talep etti. (markus schreiber/ap) 8/30 20 ocak 2026 - fransa devlet başkanı emmanuel macron, davos'ta düzenlenen dünya ekonomik forumu'nda. bu yıl "diyalog ruhu" temasıyla gerçekleştirilen zirveye, uluslararası sivil toplum kuruluşları ve çok sayıda akademisyenin yanı sıra küresel iş dünyasının önde gelen temsilcileri de katılıyor. jeopolitik ve jeoekonomik risklerin arttığı bu dönemde, katılımcılar küresel ekonomi, teknolojik dönüşüm, yapay zeka ve sürdürülebilirlik gibi zorlu konuları tartışacak. abd başkanı trump'ın zirve kapsamındaki konuşmasını 21 ocak'ta öğleden sonra yapması planlanırken trump'a dışişleri bakanı marco rubio, hazine bakanı scott bessent ve ticaret temsilcisi jamieson greer'ın eşlik etmesi bekleniyor. (fabrice coffrini/afp) 9/30 19 ocak 2026 - i̇spanya'nın güneyindeki endülüs bölgesinin kurtuba kenti yakınlarında iki hızlı trenin karıştığı kazada hayatını kaybedenlerin sayısının 39'a yükseldiği bildirildi. i̇spanya demir yolu ulaşım şirketi renfe, kaza sebebiyle endülüs istikametindeki 200'den fazla seferin iptal edildiğini duyurdu. ulaştırma bakanı oscar puente, malaga-madrid seferini yapan hızlı trenin raydan çıktığı kazayla ilgili, "son derece tuhaf bir kaza" değerlendirmesinde bulundu. puente, trenin yeni olduğunu, rayların yenilendiğini ve kazanın düz hat üzerinde meydana geldiğini söyledi. başbakan pedro sanchez, kaza nedeniyle bugünkü tüm programlarını iptal etti. sanchez'in gün içinde kaza bölgesine giderek yetkililerle görüşeceği bildirildi (afp) 10/30 18 ocak 2026 - danimarkalı askerler grönland'ın nuuk kentindeki limanda karaya çıkıyor. danimarka savunma bakanlığı, 2026'da grönland ve çevresinde bir dizi nato müttefikiyle birlikte tatbikat faaliyetleriyle varlığını arttırmaya devam edeceğini açıkladı. yapılan açıklamaya göre bu faaliyetler grönland makamları ve grönland hükümeti naalakkersuisut'la işbirliği içinde gerçekleştirilecek. abd başkanı donald trump'ın, ülkesinin "ulusal güvenlik amacıyla grönland'a ihtiyacının olduğu" söylemini sürdürmesi, danimarka krallığı'na bağlı özerk bölge grönland'ı gündemde tutmaya devam ediyor. abd'nin grönland konusunda danimarka'ya destek veren 8 avrupa ülkesi için ek gümrük vergisi uygulama kararı almasının arktik'teki güvenlik durumunu daha da endişeli hale getirdiği belirtiliyor. (mads claus rasmussen/afp) 11/30 17 ocak 2026 - i̇spanya'nın başkenti madrid'de düzenlenen "off february" etkinliğinde zombi kılığına girmiş bir kişi telefonunu kullanıyor. fransa, i̇spanya, birleşik krallık ve abd'de başlatılan off hareketi, zaman ve dikkati geri kazanmak için şubatın 28 günü boyunca sosyal medya uygulamalarını telefondan silmeyi öneriyor. i̇lk etkinliğini bugün düzenleyen hareket, sosyal medya platformlarıyla daha sağlıkl, bağımlılık içermeyen bir ilişki kurulmasını amaçlıyor. hareketin kurucusu olan sosyolog diego hidalgo "bu dijital zombiler, toplum olarak hepimizi temsil ediyor" diyor. (oscar del pozo / afp) 12/30 16 ocak 2026 - güney kore'nin başkenti seul'ün gecekondu mahallesi guryong'da çıkan yangın sonucu dumanlar yükseliyor. gangnam semtindeki mahallede erken saatlerde çıkan büyük yangın 8 saat süren çalışmaların ardından söndürüldü. yangında hayatını kaybeden olmadığı ancak bölgede yaşayan 258 kişinin tahliye edildiği bildirildi. yetkililer, yangının nedenini ve yol açtığı hasarın boyutunun araştırılacağını duyurdu. genellikle seul'ün son büyük gecekondu mahallesi diye tanımlanan guryong'da birçok kişi yeniden yapılanma nedeniyle bölgeden taşındı ancak gangnam şehir planlama departmanı'na göre hâlâ yaklaşık 336 hane var. (yonhap / afp) 13/30 15 ocak 2026 - i̇ran'ın başkenti tahran'ın sadeghieh meydanı'nda bir adam, yanına fotoğrafta görünmeyen, üzerinde, "bu, tahran'ın yeni otobüslerinden biriydi ve parası halkın vergileriyle ödendi" yazan bir tabela yerleştirilen otobüs enkazında. i̇ran'da başlangıçta ekonomik sıkıntıların yol açtığı protesto hareketi, 1979'da iktidara gelmesinden bu yana dini liderliğe yönelik en büyük meydan okumalardan birine dönüştü. i̇nternetin büyük ölçüde kesildiği ülkede, sınırlı iletişim kanallarından gelen bilgiler, güvenlik güçlerinin sert müdahalesiyle can kaybının hızla arttığını ortaya koyuyor.abd merkezli i̇nsan hakları aktivistleri haber ajansı’na (hrana) göre, protestolarda en az 2 bin 571 kişi öldü, 18 binden fazla kişi gözaltına alındı. bbc’nin abd’deki yayın ortağı cbs ise i̇ran içinden ve dışından kaynaklara atıfta bulunarak, protestolarda öldürülenlerin sayısının yaklaşık 12 bin olduğunu ve rakamın 20 bine ulaşabileceğini açıkladı. (atta kenare/afp) 14/30 14 ocak 2026 - kurtarma çalışanları tayland'ın nakhon ratchasima eyaletinde inşaat vincinin çökmesi sonucu raydan çıkan trenin vagonunun kaldırılmasını izliyor. yetkililer, tayland'da çin destekli bir hızlı tren projesindeki bir vincin bir yolcu treninin üzerine çökerek raydan çıkmasına neden olduğunu, 32 kişinin öldüğünü ve 64 kişinin de yaralandığını söyledi. (lillian suwanrumpha/afp) 15/30 13 ocak 2026 - eğlence severler, makedonya'nın güneybatısındaki vevcani köyünde düzenlenen karnaval alayına katıldı. yaklaşık 1400 yıllık bir geçmişe sahip olan karnaval, her yıl jülyen takvimine göre yeni yıl'ın başlangıcı olan ve makedon ortodoks kilisesi tarafından da kutlanan aziz basil bayramı arifesinde düzenleniyor. karnaval kapsamında kullanılan maskeler, 2025 yılında kuzey makedonya’da ve dünyada yaşanan politik, sosyal ve kültürel gelişmeleri hiciv yoluyla yansıtıyor. büyük bir gizlilik içinde hazırlanan bu maskeler, yalnızca bir kez kullanılıyor ve sonraki yıllara aktarılmıyor. karnavalın son gününde maskelerin yakılmasıysa kötülüklerin geride bırakılması ve toplumsal arınmanın simgesi olarak yorumlanıyor. bu ritüel, vevcani karnavalı’nı yaşayan kültürel miras örneklerinden biri haline getiriyor. (robert atanasovski/afp) 16/30 12 ocak 2026 - halk arasında bobi wine diye bilinen uganda muhalefet lideri ve ulusal birlik platformu (nup) başkan adayı robert kyagulanyi ssentamu'nun bir destekçisi, kampala'da partinin 2026 genel seçimi öncesindeki son mitingi sırasında yüzünü abd bayrağıyla kapatırken sıkılı yumruğunu kaldırıyor. liderliğini yaptığı bir gerilla hareketinin tanzanya'dan da destek alarak başarılı olmasıyla 1986'dan beri uganda'yı yöneten 81 yaşındaki yoweri museveni, cumhurbaşkanlığına bir dönem daha devam etmek istiyor. perşembe düzenlenecek seçimlerde museveni'nin bir kez daha kazanması bekleniyor. uzun iktidarı boyunca göreceli bir istikrar, ekonomik büyüme, eğitimde gelişme ve hiv oranlarında düşüş görülse de muhalefet onu demokrasi karşıtlığıyla suçluyor. (luis tato/afp) 17/30 11 ocak 2026 - fransa'nın başkenti paris'te, i̇ran i̇slam cumhuriyeti'ni kınayan kitlesel gösterileri desteklemek amacıyla eylem düzenlendi. i̇ran'da i̇slam cumhuriyetine karşı üç yıldan uzun süredir düzenlenen en büyük eylemde en az 192 protestocu öldürülürken, yetkililerin gösterileri bastırmak için "katliam" yaptığına dair uyarılar da artıyor. başlangıçta hayat pahalılığına duyulan öfkeyle başlayan protestolar, 1979 devriminden bu yana i̇ran'da yürürlükte olan teokratik sisteme karşı bir harekete dönüştü ve iki haftadır sürüyor. i̇ran cumhurbaşkanı mesud pezeşkiyan, göstericilerin itirazlarını görmezden gelmediklerini, sorunları çözmek için çaba gösterdiklerini söyledi. tahran yönetimi aynı zamanda ülke genelinde internet ve telekomünikasyon kesintisi uyguluyor. (kiran ridley/afp) 18/30 10 ocak 2026 - suriye hükümeti güvenlik güçleri, halep'in şeyh maksud mahallesindeki bir sokakta nöbet tutuyor. bölgedeki çatışmalar günlerdir devam ederken suriye ordusu, mahallede ypg/sdg’ye yönelik yürüttüğü operasyonun tamamlandığını bugün açıkladı. açıklamada sivil halka evlerinde kalma çağrısı yapılarak "çünkü sdg ve pkk terör örgütü unsurları (halkın) arasında saklanmaktadır" dendi. bugün ayrıca sdg tarafından fırlatıldığı düşünülen drone, vali binasını vurdu. saldırıda hayatını kaybeden veya yaralanan olup olmadığına dair henüz bir açıklama yapılmadı. (bakr alkasem / afp) 19/30 9 ocak 2026 - i̇srail ordusunun yerinden edilmiş ailelerin yaşadığı çadır kampını bombalamasının ardından gazze'deki el şati mülteci kampı'ndaki iki filistinli giysi topluyor. ekimde hamas'la ateşkes yapmasına rağmen i̇srail, filistin'e yönelik saldırılarını sürdürüyor. gazze'deki sivil savunma teşkilatı dünkü hava saldırılarında 5'i çocuk en az 13 kişinin öldürüldüğünü duyurdu. i̇srail ise bugünkü açıklamasında "başarısız bir füze" fırlatmasına karşılık olarak "gazze şeridi'nin güney ve kuzeyindeki hamas teröristlerini ve terör altyapısını tam isabetle vurduğunu" savundu. ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana i̇srail'in düzenlenlediği saldırılarda 439 kişinin öldüğü, 1223 kişinin yaralandığı aktarılıyor. (omar al-qattaa/ afp) 20/30 8 ocak 2026 - fransa’da çiftçiler, avrupa birliği’nin güney amerika ülkeleriyle imzalamayı planladığı kapsamlı serbest ticaret anlaşmasını protesto etmek için sabaha karşı paris’e giden yolları ve kentin simge noktalarını trafiğe kapattı. eylemler, mercosur anlaşmasının yanı sıra hükümetin tarım politikalarına yönelik tepkileri de içeriyor. farklı çiftçi sendikalarının çağrısıyla düzenlenen protestolarda, planlanan anlaşmanın mercosur ülkelerinden ab pazarına ucuz gıda girişini artıracağı ve avrupalı üreticileri zor durumda bırakacağı savunuldu. çiftçiler ayrıca hükümetin sığır hastalığıyla mücadelede izlediği politikaya da tepki gösterdi. koordinasyon rurale sendikasının üst düzey yöneticilerinden stephane pelletier, yaptığı açıklamada, "öfkeyle umutsuzluk arasındayız. terk edilmişlik hissi yaşıyoruz; mercosur bunun en somut örneği" dedi. çiftçiler, polis kontrol noktalarını aşarak kente girdi. polis, çatışmadan kaçınarak göstericileri çevreledi. (gonzalo fuentes/reuters) 21/30 7 ocak 2026 - arjantin'in patagonya bölgesindeki şiddetli orman yangınları kontrol altına alınamadı. 700'den fazla yerli ve turist bölgeden tahliye edildi. arjantin'in patagonya bölgesinde pazartesi gününden bu yana etkisini artıran yangınlar, özellikle chubut eyaletine bağlı el hoyo kasabası ile puerto patriada çevresini etkiledi. alevler çok sayıda evi ve işletmeyi küle çevirdi. yangının yüksek sıcaklık, şiddetli rüzgar ve uzun süredir devam eden kuraklık nedeniyle hızla yayıldığı bildirildi. el hoyo belediye başkanı césar salamín, yangının gece boyunca da etkisini sürdürdüğünü belirterek "bize hiç nefes aldırmadı. gece boyu sıcaklık düşmedi, rüzgar dinmedi. ancak sabaha karşı biraz duruldu. aynı anda pek çok cephede mücadele verdik. elimizdeki kaynaklar yetersiz kaldı" dedi. (maxi jonas/reuters) 22/30 6 ocak 2026 - endonezya ulusal arama ve kurtarma ajansı (basarnas) tarafından yayımlanan bu fotoğrafta, endonezya'nın kuzey sulawesi eyaletinin sitaro bölgesini vuran ani sellerin ardından kurtarma ekipleri ve köylüler mağdurları ararken görülüyor. ani sellerde en az 14 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. yetkililer, kayıp kişilerin aranmasına devam edildiğini açıkladı. yerel kurtarma ajansının sözcüsü nuriadin gumeleng, pazartesi sabahı erken saatlerde yağan şiddetli yağmurun, siau tagulandang biaro bölgesinde bulunan siau adasında ani sellere neden olduğunu söyledi. ülke afet hafifletme ajansı sözcüsü abdul muhari yaptığı açıklamada, ani sellerin ardından en az 444 kişinin yerel okullara ve kiliselere tahliye edildiğini belirtti. (basarnas/ap) 23/30 5 ocak 2025 - toyosu balık pazarındaki yeni yıl müzayedesinin ardından, tokyo'daki "sushizanmai" suşi restoranında bir çalışan, 243 kilogramlık bir mavi yüzgeçli ton balığının başını kaldırıyor. japon bir suşi girişimcisi, tokyo'nun ana balık pazarında düzenlenen yıllık prestijli yeni yıl müzayedesinde, dev bir mavi yüzgeçli ton balığı için 3,2 milyon dolar ödeyerek, önceki tüm zamanların en yüksek fiyat rekorunu kırdı. suşi ve sashimiye olan yoğun talep nedeniyle pasifik mavi yüzgeçli ton balığı geçmişte iklim değişikliği ve aşırı avlanma yüzünden tehdit altındaki türler arasında yer almıştı. ancak son yıllarda uygulanan koruma önlemleri sayesinde stokların toparlanma sürecine girdiği belirtiliyor. (yuichi yamazaki/afp) 24/30 4 ocak 2026 - abd'li kayakçı nina o'brien, fis alp disiplini dünya kupası'nın slovenya'da düzenlenen ayağında kadınlar slalom kategorisinde yarışırken. geçen yıl ekimde 60. kez başlayan dünya kupası, bu yıl martta sona erecek. alp disiplini dahil fis bünyesinde düzenlenen diğer kış sporları eurosport kanallarından izlenebiliyor. (jure makovec/afp) 25/30 3 ocak 2026 - venezuela'nın başkenti karakas'ta patlama sesleri ve uçakların gürültüsünü duyan halk sokakta koşuyor. abd başkanı donald trump aylardır süren tehditlerin ardından bugün erken saatlerde venezuela'nın çeşitli yerlerine saldırı başlattı. yerel saatle gece 2 sularında başlayan saldırıların ardından ülkede ohal ilan edildi. sonraki saatlerde trump, venezuela devlet başkanı nicolas maduro ve eşininin yakalanarak ülkeden çıkarıldığını duyurdu. trump, güney amerika ülkesini uyuşturucu nedeniyle hedef aldığını savunurken, maduro asıl hedefin petrol rezervleri olduğunu söylüyor. (matias delacroix/ap) 26/30 2 ocak 2026 - angelina jolie, mısır'ın refah sınır kapısı'nda kızılay çalışanlarıyla konuşuyor. amerikalı oyuncu ve eski bm özel elçisi jolie, mısır'a nakledilen yaralı filistinlilerin durumunu görmek ve harap olmuş bölgeye yapılan yardım teslimatlarını incelemek üzere bu ziyareti gerçekleştirdi. ünlü oyuncu, sınır hattındaki temaslarının yanı sıra el-ariş genel hastanesi'ne giderek tıbbi hizmetleri inceledi. ziyaret sırasında sağlık personelinin hasta kabul süreçleri ve tedavi çalışmaları hakkında da bilgi aldı. jolie, "çalışanlara ve gönüllülere gösterdikleri çaba ve emekleri için teşekkür ederek" bölgeden ayrıldı. (mohamed arafat/ap) 27/30 1 ocak 2026 - i̇sviçre'nin crans-montana kayak merkezindeki patlamanın ardından kurtarma ekipleri çalışıyor. ülkenin kuzeyindeki kayak merkezinde le constellation adlı barda yeni yılın ilk saatlerinde çıkan yangında onlarca kişinin hayatını kaybettiği, yaklaşık 100 kişininse yaralandığı bildirildi. reuters'a göre i̇talya dışişleri bakanlığı, i̇sviçre polisinden alınan bilgilere göre yaklaşık 40 kişinin öldüğünü söylese de i̇sviçreli yetkililer net bir rakam vermedi. başlangıçta patlama olarak bildirilen yangının nedeni belirsizliğini koruyor ancak yetkililer, bunun bir saldırıdan ziyade kaza gibi göründüğünü belirtiyor. bfm tv'ye konuşan iki tanık yangının, üzerinde maytap olan şampanya şişelerinin ahşap tavana çok yakın taşınması sonucu başladığını söyledi. (maxime schmid / afp) 28/30 31 aralık 2025 - sidney'de yılbaşı kutlamalarında sidney liman köprüsü ve sydney opera binası üzerinde gece yarısı gökyüzünü havai fişekler aydınlattı. avustralya tsi̇ 16.00 itibarıyla yeni yıla merhaba dedi. dünyada yılbaşı ilk olarak samoa ile kiribati'ye bağlı kiritimati adası'nda kutlandı. avustralya'nın ardından sırasıyla japonya, tayvan, çin ve rusya yeni yıla girecek ülkeler arasında yer alıyor. (saeed khan/afp) 29/30 30 aralık 2025 - peru'nun cusco bölgesindeki pampacahua'da, 30 aralık 2025 tarihinde, machu picchu ile ollantaytambo'yu birbirine bağlayan güzergahta iki tren kafa kafaya çarpıştı. yetkililer, peru'nun güneydoğusundaki machu picchu'ya giden güzergahta iki turist treni arasında meydana gelen çarpışmada en az bir kişinin öldüğünü ve 40 kişinin yaralandığını bildirdi. yaralılardan yaklaşık 20’sinin durumunun ciddi olduğunu belirtti. yaralananlar arasında yabancı turistlerin de bulunduğu aktarıldı. peru polisi, ağırlıklı olarak turistleri taşıyan trenler arasındaki çarpışmaya ilişkin soruşturma başlattı. (carolina paucar/afp) 30/30 29 aralık 2025 - gazze şeridi'nin merkezindeki bureyc mülteci kampında yerinden edilmiş bir filistinli kız çocuk. i̇srail ordusu, bureyc'in doğu bölgelerine hava saldırısı gerçekleştirdi. refah kentinin doğu bölgeleri topçu atışlarıyla vurulurken, gazze kentinin doğusu da hedef alındı. gazze şeridi'nde 10 ekim'de yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasını hemen her gün ihlal eden i̇srail ordusu, filistinlilere yönelik saldırılarına devam ediyor. gazze'deki hükümetin verilerine göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana düzenlenen saldırılarda, 418 sivil yaşamını yitirdi 1141 kişi yaralandı. gazze sivil savunma müdürlüğü sözcüsü mahmud basal, yaptığı yazılı açıklamada, i̇srail'in gazze şeridi'ne yönelik saldırıları sonucu evlerini kaybeden filistinlilerin zorlu kış şartlarına dikkati çekti. bölgedeki dondurucu hava dalgası nedeniyle gazze şeridi'nde bu ay 25 filistinlinin hayatını kaybettiğini aktaran basal, bunlar arasında 6 çocuğun olduğunu belirtti. (eyad bala/afp) türkiye'nin de benzer bir sonuca varması için gerekçeler var. yapay zekada gerçek emelleri, giderek daha yazılım ve yapay zeka yoğun hâle gelen bir savunma teknolojisi sektörü, büyüyen veri merkezi ve çip hevesleri ile hindistan'ın karşılaştığı aynı yapısal açık var: yerli bir öncü yığının yokluğu. türkiye için tabii ki "yerli ve millî" teknolojiler ve "millî teknoloji hamlesi", uzun dönemde geliştirilmesi gereken stratejik hedeflerdir. ancak bu uzun dönemli hedeflere ulaşmak amacıyla kısa ve orta vadede mevcut bilgi birikimlerinden de faydalanmakta yarar var. pax silica şimdilik, bu açığın daraltılabileceği başlıca mekanizma olabilir; ortak yatırım, güvenilir tedarikçi statüsü ve ileri çiplere yönelik araştırmalara erişim yoluyla. dikkat çekicidir ki yunanistan, halihazırda pax silica'nın ilk imzacılarından biri. bir komşunun çoktan katıldığı bir çerçevenin dışında kalmak, türkiye için bekledikçe daha kötü şartlarda yapay zeka yarışının çeperine itilme riski demektir. bunların hiçbiri, seçimin basit olduğunu öne sürmek anlamına gelmiyor. türkiye'nin geçmişte abd ve ab ile olan ilişkilerinde dönem dönem yaşanan gerginlikler, türkiye'yi batı, rusya ve küresel güney arasında benimsediği çok yönlü dış politika duruşuna yöneltti. ancak çok yönlü olurken, bu farklı istikametler arasında savrulmamak da önemlidir. dolayısıyla türkiye bir yandan abd ile ilişkilere büyük önem verirken, diğer taraftan da abd'nin türkiye'ye pax silica için bir davet uzatıp uzatmayacağı sorusunun açık kalması, durumu biraz daha karmaşıklaştırıyor. hindistan'ın kendisi de diğer kapılarını açık tutarak pax silica'yı imzaladı; hizalanmayı stratejik özerklik geleneğinden geçirerek ördü. türkiye'nin de benzer hassas manevrayı yapması gerekebilir. ne var ki teknoloji düzenindeki gidişatın yönü açık ve eşit mesafe duruşu her geçen ay daha maliyetli hâle geliyor. dolayısıyla yapay zeka çağı, nihayetinde yalnızca 2 şeyi ödüllendiriyor: öncü cepheye sahip olmak ya da ona ayrıcalıklı erişimi güvence altına almak. şimdilik ilkini yapamayan hindistan, akıllıca ikincisini seçti. türkiye, veri merkezleri inşa etmeyi ve mühendisler yetiştirmeyi tabii ki hedeflemelidir; ancak bu konuma ulaşmanın kolay olacağı da sanılmamalı. türkiye'nin de muhtemelen hindistan gibi, eninde sonunda erişimi seçmesi gerekecektir. bilhassa, yunanistan'ın erken imzasının gösterdiği gibi, pax silica'da koltuklar doluyor. şartlar hâlâ pazarlığa açıkken bir koltuk kapmak (pax silica'da yer almak), düzen sertleştikten sonra geriye ne kalırsa onun için sıraya girmekten iyidir (aksi hâlde ab üyeliğine benzer bir sürünceme süreci yaşanabilir). eski türk dış politika refleksleriyle, eğer bir uluslararası kuruluşta yunanistan temsil ediliyorsa, türkiye de o kuruluşta yer almalıdır diye düşünüyorum. hatta iyimser olarak, bu vesileyle yeni platformda da türk-yunan dostluğunun ve yeni iş birliği olanaklarının geliştirilebileceği görüşündeyim. yazımı bitirirken, sabah radyodaki yorumlarıyla (evdeki hesap radyo programında), pax silica ve yapay zeka örnekleri üzerine yazmama ilham kaynağı olan prof. murat ferman'a buradan teşekkür etmek isterim. saygılar sunarım. kaynaklar: "india emerges as apac's second-largest data centre market with 1.6 gw capacity" (cushman & wakefield 2026), communications today — https://www.communicationstoday.co.in/india-emerges-as-apacs-second-largest-data-centre-market-with-1-6-gw-capacity/ "india emerges as apac's second-largest data centre market with 1.6 gw capacity, report," fortune india — https://www.fortuneindia.com/business-news/india-emerges-as-apacs-second-largest-data-centre-market-with-16-gw-capacity-report/139944 "india benefits from data center trade despite missing main ai play," nikkei asia — https://asia.nikkei.com/business/markets/equities/india-benefits-from-data-center-trade-despite-missing-main-ai-play "explained: powering ai — inside india's data centres," ndtv — https://www.ndtv.com/video/explained-powering-ai-inside-india-s-data-centres-1059562 "american airlines plans to double india tech hub staff," reuters — https://www.reuters.com/world/india/american-airlines-plans-double-india-tech-hub-staff-sources-say-2026-05-27/ "trump pledges unwavering support to india in call during event at us embassy in new delhi," anadolu agency — https://www.aa.com.tr/en/americas/trump-pledges-unwavering-support-to-india-in-call-during-event-at-us-embassy-in-new-delhi/3947676 *bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve independent türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. hindistan veri merkezleri yapay zeka doç. dr. ali oğuz diriöz doç. dr. ali oğuz diriöz independent türkçe için yazdı doç. dr. ali oğuz diriöz cumartesi, haziran 27, 2026 - 06:00 main image: <p>hindistan genelinde sayıları hızla artan veri merkezleri, yapay zeka ve dijital dönüşüm süreçlerine güç sağlamaya devam ediyor / fotoğraf: reuters</p> türki̇ye'den sesler related nodes: veri merkezleri, yapay zeka ve dijital altyapıda coğrafyanın önemi türkiye'nin milli teknoloji hamlesi küresel ölçek gerektirir: hindistan'ın yapay zeka stratejisi örneği türkiye neden hindistan ai impact summit’i yakından takip etmeli? type: news seo title: yapay zeka yarışında değil ama veri merkezi yarışında hindistan neden avantajlı? copyright independentturkish:.