Teknoloji CEO’larını devlet başkanlarıyla aynı kurumsal masada buluşturan 44 üyeli yapı, çeyrek dönemlik düzenli toplantılarla çalışacak ve raporlar, öneriler ile gönüllü taahhütler üretecek.

Masada kimler vardı, ne konuşuldu?

Eş başkanlar Ruanda Cumhurbaşkanı Paul Kagame ile Salesforce CEO’su Marc Benioff’un yönettiği kurulda; Nvidia’dan Jensen Huang, Amazon’dan Andy Jassy, Microsoft’tan Brad Smith, Anthropic’ten Jack Clark ve Cohere’den Aidan Gomez gibi isimler ile İzlanda ve Estonya cumhurbaşkanları dahil çok sayıda devlet ve hükümet temsilcisi yer alıyor. Öncelikli gündem, dünyada hâlâ internetsiz yaşayan 2,2 milyar insan için dijital uçurumun kapatılması ve yapay zekânın eşitsizlikleri derinleştiren değil çözen bir araca dönüştürülmesi.

Rakamlar tabloyu anlatıyor

Toplantının zeminini, BM’nin Bağımsız Uluslararası Bilimsel Paneli’nin zirve öncesi yayımladığı ön rapor oluşturdu. Turing Ödüllü Yoshua Bengio ile Nobel Ödüllü gazeteci Maria Ressa’nın eş başkanlığındaki panelin iki verisi, gücün nerede toplandığını net gösteriyor: Sohbet yapay zekâsı artık haftada 1 milyardan fazla kullanıcıya ulaşıyor — ve dünyanın en güçlü 500 yapay zekâ süper bilgisayarındaki işlem gücünün yüzde 75’i ABD’de, yüzde 15’i Çin’de. Yani kurulacak her küresel denetim çerçevesi, pratikte bir avuç ülke ve şirketin iş birliğine muhtaç.

Sözü geçen kurul mu, süslü vitrin mi?

Komisyonun tasarımı bir yeniliği ve bir riski aynı anda taşıyor. Yenilik: 2023’teki Bletchley Park zirvesi gibi önceki girişimlerde şirketler davetli gözlemciydi; burada ilk kez tam üye. Risk de tam burada: Kuralları şekillendiren masada, kurala tabi olacakların oturması. Eleştirmenler kurulu “büyük teknoloji yöneticileriyle dolu” olmakla eleştiriyor; savunucular ise teknolojiyi kuranlar olmadan alınan kararların kâğıt üzerinde kaldığını hatırlatıyor. Kurulun bağlayıcı yaptırım gücü yok — ilk altı ayda ölçülebilir taahhütler üretip üretemeyeceği, bu yapının kaderini belirleyecek. Bir kulağımız Cenevre’de olacak.

BM Bağımsız Bilimsel Paneli nedir? BM Genel Kurulu kararıyla kurulan, yapay zekânın yetenekleri, riskleri ve etkileri hakkında hükümetlere tarafsız bilimsel değerlendirme sunan ilk küresel bilim organı. İklim alanındaki IPCC’nin yapay zekâ karşılığı olması hedefleniyor; ilk ön raporunu geçen hafta yayımladı.

Etiketler: AI for Good, yapay zekâ yönetişimi, Küresel Komisyon, Birleşmiş Milletler, Yoshua Bengio, Maria Ressa