Zorunlu trafik sigortasında yeni dönem

Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (SEDDK) "Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Genel Şartlar" başlıklı tebliği, Resmi Gazete'nin 12 Haziran tarihli sayısında yayımlanmıştı. Söz konusu tebliğ bugün itibarıyla uygulamaya alınacak.

Son yıllarda zorunlu trafik sigortasında özellikle araç değer kaybı tazminatları konusunda sigortalılar, sigorta şirketleri ve çeşitli aracı yapılar arasında uyuşmazlıklar yaşanıyordu.

Değer kaybı taleplerinin ayrı bir süreç olarak yürütülmesi, farklı eksper raporlarının düzenlenmesi ve yüksek komisyon talep eden bazı aracı yapıların devreye girmesi süreci uzatarak maliyetleri de artırıyordu. Bu sorunların giderilmesi amacıyla SEDDK, hasar süreçlerini sadeleştirmeyi, standartlaştırmayı ve sigortalının sisteme doğrudan erişimini kolaylaştırmayı hedefledi.

Yeni dönemle birlikte değer kaybı tazminatının ayrıca başvuru aranmadan maddi hasarla birlikte hesaplanması, hasar başvurularında doğrulanmış iletişim bilgisinin kullanılması ve uyuşmazlıkların azaltılması hedefleniyor.

Sektör açısından en önemli beklenti ise değer kaybı kaynaklı tahkim ve dava süreçlerinin azalması, hasar süreçlerinin hızlanması ve maliyetlerdeki düşüşün zaman içinde sigortalılara olumlu yansıması olacak.

Maddi hasar başvurusu değer kaybını da kapsayacak, hesaplamalar standartlaşacak

Düzenlemenin en önemli değişikliği araç değer kaybı süreçlerinde görülüyor. Yeni sistemde trafik kazası sonrasında maddi hasarı inceleyecek eksper, merkezi atama sistemiyle belirlenecek. Aynı eksper hem araç hasarını hem de araç değer kaybını tek rapor içerisinde değerlendirecek. Sigortalının ayrıca değer kaybı başvurusu yapmasına gerek kalmayacak. Maddi hasar başvurusu, değer kaybı talebini de kapsayacak. Bu sayede ikinci bir eksper atanmasına ve yeni bir dosya açılmasına ihtiyaç duyulmayacak.

Ayrıca araç değer kaybı hesaplamalarında ortak kriterler esas alınacak. Eksperler hesaplama yaparken aracın markası, model yılı, kullanım durumu, hasarın niteliği, hasar gören parçalar ve aracın piyasa özellikleri gibi kriterleri dikkate alacak.

Söz konusu standart yaklaşımın farklı hesaplamalardan kaynaklanan anlaşmazlıkları azaltması bekleniyor.

Sigorta şirketine doğrudan ulaşılabilecek, tazminat süreci şeffaflaşacak

Geçmiş uygulamada bazı aracı yapılar, değer kaybı başvurularını takip ederek yüksek komisyonlar talep edebiliyordu. Yeni sistemle birlikte ise değer kaybı süreci doğrudan hasar dosyasına entegre edilecek. Sigortalının ayrıca bir aracıya başvurmasına ihtiyaç kalmayacak. Hak sahipleri, sigorta şirketine doğrudan ulaşabilecek. Bu yaklaşımın hem vatandaş üzerindeki mali yükü azaltması hem de haksız kazanç alanlarını daraltması amaçlanıyor. Bununla birlikte eksper raporunun sigorta şirketine ulaşmasının ardından şirket, hesaplanan değer kaybı tutarını hak sahibine bildirecek.

Ayrıca e-Devlet sisteminde kayıtlı cep telefonu bilgileri kullanılarak sigortalılar süreç hakkında doğrudan bilgilendirilecek. Bilgilendirme mekanizmasının güçlendirilmesiyle hak sahipleri süreci daha yakından takip edebilecek. Tazminat süreci de daha şeffaf hale gelecek.

Öte yandan sağlık teminatları konusunda da çeşitli netleştirmeler yapıldı. Trafik kazası sonucu oluşan tedavi giderleri SGK tarafından karşılanmaya devam edecek. Geçici iş göremezlik ödemeleri trafik sigortasının sakatlık teminatından karşılanacak.

Sürekli sakatlık tazminatları sakatlanma teminatı kapsamında ödenecek. Sürekli sakatlık raporu öncesi ve sonrasındaki bakıcı giderleri sağlık giderleri teminatı kapsamında değerlendirilecek.

Bu düzenlemelerle uygulamadaki görev ve sorumluluk alanlarının daha açık şekilde belirlenmesi amaçlanıyor.

Onarımlarda orijinal parça kullanımı esas olacak

Araç onarımlarında temel ilke olarak orijinal parça kullanımı benimsendi. Ancak, orijinal parçanın temin edilememesi, teknik olarak değiştirme imkanının bulunmaması veya araç sahibinin onay vermesi durumlarında yeniden kullanılabilir ya da eşdeğer parçaların kullanılmasına imkan tanınacak. Hasar gören parçanın orijinal olmaması halinde ise parçanın onarımı mümkün değilse yeniden kullanılabilir veya eşdeğer parça ile değiştirilebileceği belirtiliyor.

Eşdeğer parça kullanımına ilişkin standartların netleşmesi, onarım kalitesine ilişkin belirsizliklerin azaltılmasını amaçlıyor.

Araç değer kaybı uyuşmazlıkları, sigorta tahkim sistemine taşınan dosyaların yaklaşık yüzde 70'ini oluşturuyordu. Yeni düzenlemeyle tek eksper uygulaması, standart hesaplama yöntemi, aynı başvuruda hem onarım hem de değer kaybı ihbarının yapılmış sayılması, mağdurun doğrulanmış telefon numarasının kullanılması ve süreçlerin dijitalleşmesi sayesinde vatandaşların tazminata daha hızlı ve şeffaf şekilde erişmesi hedefleniyor. Böylece uyuşmazlıkların ve yargılama maliyetlerinin azalması bekleniyor.

Ağır hasarlı araçlarda belge şartı getirildi, olay yerini terk etmeye ilişkin rücu hükmü netleştirildi

Yeni düzenlemeyle ağır hasarlı araçlara ilişkin tazminat ödemelerinde belge şartı getirildi. Buna göre, eksper raporuyla aracın ağır hasarlı olduğunun tespit edilmesi halinde, aracın trafikten çekildiğini gösteren "trafikten çekilmiştir" kaşeli tescil belgesi sigorta şirketine sunulmadan tazminat ödenemeyecek. Bu düzenleme 1 Temmuz 2025 itibarıyla uygulanmakta olup Genel Şart diğer düzenlemelerle uyumlu hale getirildi.

Ayrıca, sigorta şirketinin rücu hakkına ilişkin olay yerini terk etme hükmü yeniden düzenlendi. Buna göre, can güvenliğinin sağlanması amacıyla olay yerinden uzaklaşılması ile bedeni yaralanmalı trafik kazalarında tedavi veya yardım amacıyla sağlık kuruluşuna gidilmesi gibi zorunlu haller, rücu sebebi kapsamında değerlendirilmeyecek.

Bu haller dışında olay yerinin terk edilmesi veya kazanın oluş koşullarına ilişkin gerekli belgelerin düzenlenmesine aykırı davranılması halinde ise sigorta şirketi, mağdura ödediği tazminatı kazada kusurlu olan sigortalısına rücu edebilecek.

Düzenlemenin sigortalılar açısından beklenen etkileri arasında hasar ve değer kaybı süreçlerinin hızlanması, tazminata erişimin kolaylaşması, aracılara duyulan ihtiyacın azalması, süreçlerin daha şeffaf hale gelmesi, onarım kalitesine ilişkin güvenin artması ve sigortalının haklarına doğrudan ulaşmasının kolaylaşması yer alıyor.

Sektör açısından da hasar yönetim süreçlerinde operasyonel verimliliğin artması, eksper ve tazminat süreçlerinin standartlaşması, uyuşmazlık maliyetlerinin azalması, tahkim ve dava süreçlerinin azalması, sigorta sistemine duyulan güvenin güçlenmesi ve uzun vadede maliyetlerdeki düşüşün primlere olumlu yansıması bekleniyor.